BienDong.Net | Trang tin điện tử về tình hình Biển Đông

BienDong.Net: Bản đồ “Hoàng triều trực tỉnh địa dư toàn đồ” (Địa dư toàn đồ tới các tỉnh của TQ được thực hiện dưới thời nhà Thanh) xuất bản năm 1904 ghi rõ cực nam TQ là đảo Hải Nam, không hề biết đến Hoàng Sa và Trường Sa.

Ngày 4.7.2012, TS Mai Hồng - nguyên Trưởng phòng Tư liệu Thư viện - Viện Hán Nôm đã trao lại cho Bảo tàng Lịch sử Việt Nam tấm bản đồ “Hoàng triều trực tỉnh địa dư toàn đồ” (Địa dư toàn đồ tới các tỉnh của Trung Quốc được thực hiện dưới thời nhà Thanh) mà ông đã lưu giữ hơn 30 năm qua.

Bản đồ này, xuất bản năm 1904, ghi rõ cực nam Trung Quốc là đảo Hải Nam, không hề bao gồm Hoàng Sa, Trường Sa.

Dòng chữ Hán này đọc từ phải sang có nghĩa: Hoàng triều trực tỉnh địa dư toàn đồ ( Ảnh: báo Tuổi Trẻ )

Trả lời phỏng vấn báo chí trong nước, TS Mai Hồng cho biết tấm bản đồ hiếm này đến tay ông trong một hoàn cảnh rất tình cờ. Ông kể:

Cuối những năm 70 thế kỷ XX, với vai trò là Trưởng phòng Tư liệu Thư viện - Viện Hán Nôm, tôi có nhiệm vụ bảo quản, mua sách cổ bổ sung cho kho sách của Viện Hán Nôm.

Thời điểm đó, nguồn sách cổ chủ yếu thu thập từ các cộng tác viên. Họ đi khắp các làng quê sưu tầm sách cổ Việt Nam, Hán nôm Việt Nam để bán cho Viện. Trong số những người thường xuyên bán sách cổ cho Viện có cụ Nguyễn Văn Cầm – người huyện Phú Xuyên ( Hà Tây cũ )

Một hôm cụ đến bảo tôi: “Tôi đi một tuần rồi, không có quyển sách nào cả, có món này, ông có dùng không”.

TS Mai Hồng ( Ảnh: Việt Dũng )

Tôi mở ra xem thì đấy là một tấm bản đồ của Trung Quốc. Viện Hán Nôm không có chức năng lưu giữ bản đồ, việc mua sách cũng có giá tiền quy định, nhưng nghĩ cụ là cộng tác viên lâu năm, lại mất công lặn lội khắp nơi để tìm sách nên tôi bỏ tiền túi ra mua. Cụ bảo tấm bản đồ này bán với giá 80- 90 đồng (mệnh giá tiền thời bấy giờ). Lương tôi lúc đó là 70 đồng, tôi biếu cụ 100 đồng (tương đương gần 1,5 tháng lương). Khi mua tấm bản đồ này xong, tôi cất đi từ đấy cho đến nay. Nhiều tư liệu mà Viện không sử dụng, tôi mua về cất giữ. Gần đây, trong một lần kiểm kê, tôi thấy lại tấm bản đồ.

Nói về giá trị của tấm bản đồ này, TS Mai Hồng cho biết: Đây là một công trình lớn, nghiêm túc, chính thống, khoa học và rất qui cũ được ra đời dưới sự chỉ đạo của vua Khang Hy.

“Hoàng triều trực tỉnh địa dư toàn đồ” của NXB Thượng Hải xuất bản năm 1904 có chất liệu bằng giấy, được in màu, có bìa cứng ở ngoài, gấp gọn lại như một cuốn sách. Bên trong là hơn 35 miếng ghép dán trên nền vải bố (cũng may nhờ chất liệu này nên bản đồ vẫn còn giữ được nguyên dạng sau một khoảng thời gian dài), kích cỡ mỗi miếng ghép khoảng 20x30cm. Do đọc được chữ Hán, sau khi có bản đồ, tôi dịch nghĩa lại khoảng 600 chữ cổ đã giải thích một cách rõ ràng xuất xứ, niên hiệu, thời gian thực hiện bản đồ.

Theo đó, đây là một công trình tiếp thu phông tư liệu từ đời Tần, đời Hán, rồi được viết liên tục trong gần hai thế kỷ (1708-1904), từ thời vua Khang Hi đến thời vua Quang Tự, một tấm bản đồ được đích thân các hoàng đế nhà Thanh huy động lực lượng giáo sĩ, những người tài giỏi về thiên văn và toán pháp điền dã thực hiện.

Cụ thể hơn, năm Mậu Tý Khang Hi (1708), vua Khang Hi tuyển các giáo sĩ phương Tây như Bạch Tấn Lôi Hiếu, Tư Đỗ Đức Mỹ, ban đầu với mục đích chế tác Vạn lý thành đồ. Vào năm 1711, vua sai các giáo sĩ đi tới khắp 13 tỉnh đo đạc đất đai. Từ đấy, trong gần 200 năm, các nhân sĩ Trung Hoa và phương Tây sưu tập khảo cứu các dư đồ Trung Quốc, gia cố bồi tập thêm từ các nguyên cảo của các giáo sĩ đã soạn thảo trước đây. Có những vị giáo sĩ phương Tây rất uy tín đã giúp vua Khang Hi nhà Thanh lập bản đồ có thể kể tên như: Lợi Mã Đậu (Matteo Bicci), Thang Nhược Vọng (Joannes Adam Schall Von Bell.), Nam Hoài Nhân (Ferdinandus Verbiest)...

Đại Nam nhất thống toàn đồ (bản đồ Việt Nam vẽ năm 1834) đã có Hoàng Sa, Vạn lý Trường Sa thuộc lãnh thổ Việt Nam - Nguồn: NXB Bản Đồ

Trong lời giới thiệu, chủ biện ( tương đương chức giám đốc bây giờ ) của Đài thiên văn ở Dư Sơn là Sái Thượng Chất có lý lẽ rất khiêm tốn, đánh giá cao thành quả của các giáo sĩ phương Tây, những người vốn đi trước Trung Hoa về thiên văn và toán pháp. Chủ sự bản đồ cũng ghi nhận nhìn vào bản đồ “rõ ràng như trong lòng bàn tay”, đặc biệt “tại các cửa biển ở các miền duyên hải đều phỏng họa các đường thủy tàu thuyền ra khơi vào cảng”.

Đại Nam nhất thống toàn đồ (bản đồ Việt Nam vẽ năm 1834) đã có Hoàng Sa, Vạn lý Trường Sa thuộc lãnh thổ Việt Nam - Nguồn: NXB Bản Đồ

Theo như bản đồ “Hoàng triều trực tỉnh địa dư toàn đồ” thì đảo Hải Nam chính là cực Nam của Trung Quốc. Trong bản đồ này không hề có ghi chú về quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa. Trên bản đồ này, người Trung Quốc gọi Việt Nam là Việt Nam Đông Kinh và vịnh Bắc Bộ là vịnh Đông Kinh. Ngoài ra bản đồ còn có ghi kinh độ, vĩ độ của hai điểm cuối của Trung Quốc.

Rõ ràng, đây là bằng chứng lịch sử, nghiêm túc do vua Khang Hi chỉ đạo, là một tư liệu đồ sộ, mang tính chiều dài lịch sử của Trung Quốc từ đời nhà Tần.

Đây không phải là bản đồ của tư nhân, của địa phương nào đấy mà của hoàng đế cùng với các nhà khoa học phương Tây cùng với quá trình nghiên cứu khảo sát lâu dài làm ra. Đây là bản đồ hiện đại nhất của Trung Quốc được làm ra năm 1904.

Ngày 25.7.2012, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam chính thức công bố tấm bản đồ lịch sử này. Nhân dịp này, TS Mai Hồng phát biểu: Đây là một cứ liệu, một sự thật lịch sử không thể chối cãi. Tấm bản đồ gốc này cung cấp một số thông tin rất tốt cho việc tranh biện trên bàn quốc tế, một bằng cứ đến từ chính Trung Quốc sẽ tránh cho chúng ta việc bị lấn át. Đây cũng có thể là một tài liệu tốt để các học giả nghiên cứu chủ quyền biển đảo trong nước sử dụng. Trên cơ sở tư liệu này, cả hai dân tộc hiểu sự thật đó, ứng xử với nhau theo sự thật. Đấy cũng chính là củng cố thêm tình hữu nghị truyền thống lâu dài, cùng hướng tới tương lai của hai dân tộc Việt Nam – Trung Quốc.

Phong Ba ( biên tập theo bài trên báo Tuổi Trẻ và VOV )