• Font size:
  • Decrease
  • Reset
  • Increase

Đằng sau những tuyên bố, phát ngôn của TQ về thời hạn đàm phán COC vừa qua?

Giới lãnh đạo Trung Quốc liên tục đưa ra các tuyên bố rằng nước này mong muốn việc đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) với ASEAN sẽ kết thúc trong vòng ba năm tới, nhằm góp phần đảm bảo hòa bình và ổn định tại Biển Đông. Tuy nhiên, đằng sau những hứa hẹn hòa nhoáng đó lại là những bước đi đầy tính toáncủa nước này mà các nước cần thận trọng.

Giới chuyên gia, học giả các nước cho rằng Trung Quốc tin rằng mình đang đàm phán với ASEAN ở thế trên cơ. Vì vậy việc Trung Quốc chọn thời hạn ba năm để hoàn tất COC không phải là ngẫu nhiên, mà có một số lý do chính.

Một là, năm 2021 là thời điểm tân tổng thống Mỹ sẽ nhậm chức, sau bầu cử năm 2020. Do đó, Chính quyền Mỹ sẽ phải tập trung vào các vấn đề nội bộ hơn là quốc tế, trong đó có vấn đề Biển Đông. Kể cả trong trường hợp ông Donald Trump tái cử hay một nhân vật chính trị khác lên làm tổng thống Mỹ thì Washington sẽ phải tập trung vào các vấn đề đối nội.

Hai là, Tổng thống Philippines Duterte, người ưu tiên cải thiện quan hệ với Trung Quốc, sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào 2021 và tân tổng thống sẽ phải thể hiện quan điểm khác với ông Duterte. Bên cạnh đó, theo số liệu của Tổ chức khảo sát xã hội (Social Weather Stations) của Philippines trong tháng 9 năm nay, có đến 84% người tham gia khảo sát không muốn từ bỏ yêu sách của Manila ở Biển Đông.

Ba là, 2021 là năm kỷ niệm 100 năm ngày thành lập đảng Cộng sản Trung Quốc (CCP). Việc đàm phán COC nhằm bảo đảm lợi ích của Bắc Kinh và gia tăng hình ảnh trên trường quốc tế sẽ giúp ích cho CCP và quyền lãnh đạo của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Nếu Bắc Kinh theo đuổi cơ hội địa chính trị này, trở thành một nhân tố quan trọng nhất trên thế giới vào 2021, thì đảng cầm quyền sẽ giành được sự ủng hộ lớn của người dân.

Bốn là, Trung Quốc đưa ra thời hạn ba năm cho COC vì nó là một cách dễ dàng, không mất gì để tiếp tục trì hoãn đàm phán với các nước. Chuyên gia Gregory Poling, Giám đốc Sáng kiến minh bạch hàng hải châu Á (AMTI), Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS), Mỹ dẫn ra bản thảo đơn nhất COC mà ASEAN và Trung Quốc thống nhất đầu năm nay, trong đó cho thấy hai bên chưa bắt đầu thảo luận về bất cứ vấn đề khúc mắc nào. Do đó, ông nhận định Bắc Kinh sẽ không sẵn lòng thỏa hiệp về bất cứ điều gì khi cảm thấy mình đang chiếm ưu thế ở Biển Đông. Theo chuyên gia CSIS, mục đích của Trung Quốc là giữ cho ASEAN tiếp tục thảo luận, khiến các nước cùng có tranh chấp ở Biển Đông như Philippines và Việt Nam gặp khó khăn hơn trong việc tìm kiếm các biện pháp khác trong đàm phán và phân xử tranh chấp. Trong khi đó, Bắc Kinh sẽ tiếp tục tăng cường kiểm soát ở các vùng biển và trên không, đến khi COC trở thành một vấn đề không còn quan trọng.

Năm là, trong bối cảnh Trung Quốc đang vấp phải những chỉ trích mạnh mẽ của các nước về những hành động ở Biển Đông và việc nước này tìm cách chi phối, trì hoãn COC thì việc nước này đưa ra thời hạn ba năm đã phần nào giảm sức ép dư luận, ít nhất là đối với những nước có quan điểm trung lập hoặc đã nghiêng về Trung Quốc có cớ để tiếp tục ủng hộ Bắc Kinh và khẳng định lập trường đối với người dân và các nước. Đối với ASEAN, cũng được xem là một tiến triển tích cực.Cần phải nhắc lại rằng Trung Quốc và các nước ASEAN năm 2002 ký Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), trong đó cam kết tuân thủ các nguyên tắc của Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS) nhằm duy trì hòa bình và ổn định ở Biển Đông. Đến năm 2013, các bên khởi động đàm phán COC và thông qua thỏa thuận khung vào tháng 8/2017. Tại Hội nghị ngoại trưởng ASEAN lần thứ 51 (AMM 51) ở Singapore đầu tháng 8/2018, ASEAN và Trung Quốc đã đạt được dự thảo văn bản đơn nhất về COC.

Sáu là, nếu Trung Quốc chưa cảm thấy mình kiểm soát được tình hình trong ba năm, họ sẽ trì hoãn tiếp việc hoàn thành COC. Vì vậy, các nước thành viên cần tránh bị Bắc Kinh lợi dụng sự bất đồng trong nội khối để chia rẽ. Các quốc gia cũng lưu ý không nên để mình “bị bắt nạt” mà đồng ý với các điều khoản của Trung Quốc. Mặt khác, các nước liên quan ở ngoài khu vực như Mỹ, Nhật, Australia và châu Âu cần tăng cường áp lực ngoại giao về kinh tế với Trung Quốc nếu còn tiếp tục bắt nạt các nước khác và vi phạm luật pháp quốc tế. Cách duy nhất để thay đổi dự định của Trung Quốc là các nước cùng có yêu sách trong ASEAN cần hợp tác để thể hiện quan điểm cứng rắn hơn với Bắc Kinh, tạo dựng một quan điểm chung trong đàm phán COC và yêu cầu Trung Quốc thảo luận thực chất.

Thêm ý kiến


Security code
Làm mới

Switch mode views: