Xuất khẩu của Ấn Độ sang Mỹ chững lại dưới sức ép từ các mức thuế cao, song thương mại của nền kinh tế Nam Á vẫn duy trì đà tăng nhờ sự bứt phá mạnh mẽ tại thị trường Trung Quốc. Diễn biến này phản ánh chiến lược xoay trục thị trường của New Delhi trong bối cảnh trật tự thương mại toàn cầu ngày càng khó khăn.
Áp lực thuế quan và bất định chính sách từ Mỹ
Số liệu do chính phủ Ấn Độ công bố ngày 15/1 cho thấy xuất khẩu của Ấn Độ sang Mỹ trong tháng 12/2025 giảm 1,8%, xuống còn 6,8 tỷ USD, trong bối cảnh Washington áp đặt các mức thuế cao chưa từng có đối với hàng hóa từ New Delhi. Dù mức sụt giảm chưa lớn, diễn biến này cho thấy những dấu hiệu rõ ràng về áp lực mà chính sách thuế quan của Mỹ đang tạo ra đối với hoạt động xuất khẩu của Ấn Độ.
Mỹ hiện áp thuế lên tới 50% đối với hàng hóa Ấn Độ, một trong những mức cao nhất Washington áp dụng với bất kỳ đối tác thương mại nào, thậm chí cao hơn cả Trung Quốc. Các biện pháp này không chỉ tác động trực tiếp tới dòng chảy thương mại, mà còn làm gia tăng bất định chính sách, khiến doanh nghiệp xuất khẩu Ấn Độ gặp khó trong việc xây dựng chiến lược dài hạn tại thị trường Mỹ.
Mỹ vốn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Ấn Độ và là đối tác mang lại thặng dư thương mại đáng kể cho New Delhi. Trong giai đoạn tháng 4 – 12/2025, Ấn Độ ghi nhận thặng dư thương mại hơn 26 tỷ USD với Mỹ. Tuy nhiên, các mức thuế cao đang làm xói mòn lợi thế này, buộc Ấn Độ phải cân nhắc lại mức độ phụ thuộc vào thị trường vốn được xem là trụ cột xuất khẩu.
Những nỗ lực đàm phán thương mại giữa hai nước cho đến nay vẫn chưa mang lại đột phá. Dù giới chức Ấn Độ cho biết New Delhi đang “rất gần” với việc hoàn tất một thỏa thuận với Washington, các cuộc thương lượng kéo dài nhiều tháng vẫn chưa đi đến kết quả cuối cùng.
Phát biểu gần đây của Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick, cho biết thỏa thuận Mỹ – Ấn đổ vỡ vì thiếu tiếp xúc ở cấp lãnh đạo cao nhất, càng cho thấy sự phức tạp và nhạy cảm trong quan hệ thương mại song phương.
Trong bối cảnh đó, xuất khẩu sang Mỹ không còn là động lực tăng trưởng ổn định như trước. Dù xuất khẩu của Ấn Độ trong tháng 12/2025 vẫn tăng nhẹ 1,9% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng này bị lu mờ bởi đà tăng nhập khẩu 8,8%, khiến thâm hụt thương mại hàng hóa của nước này tăng 21,4%, lên 25 tỷ USD.
Áp lực từ Mỹ vì vậy trở thành cú hích buộc Ấn Độ phải đẩy nhanh chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, nhằm giảm thiểu rủi ro từ những biến động chính sách khó lường.
“Ổn định” nhờ thị trường Trung Quốc
Trái ngược với xu hướng chững lại tại Mỹ, xuất khẩu của Ấn Độ sang Trung Quốc trong tháng 12/2025 tăng vọt 67%, đạt 2 tỷ USD. Trong 9 tháng đầu năm tài khóa kết thúc vào tháng 3/2026, xuất khẩu sang Trung Quốc đại lục tăng gần 37%, trong khi xuất khẩu sang Hong Kong tăng hơn 25%.
Đà tăng này đã giúp Trung Quốc vượt Mỹ, trở thành đối tác thương mại hàng hóa lớn nhất của Ấn Độ trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 12/2025, với kim ngạch thương mại đạt 110,20 tỷ USD, so với 105,31 tỷ USD của Mỹ. Diễn biến này cho thấy thị trường Trung Quốc đang đóng vai trò như một “bộ đệm” quan trọng, giúp thương mại Ấn Độ duy trì xung lực tăng trưởng trong bối cảnh chịu sức ép từ Mỹ.
Song song với sự bứt phá về thương mại, quan hệ ngoại giao Ấn – Trung cũng ghi nhận những tín hiệu ấm lên. Các cuộc tiếp xúc cấp cao gần đây, trong đó có cuộc gặp giữa Ngoại trưởng Ấn Độ Vikram Misri và bà Sun Haiyan, Thứ trưởng Ban Liên lạc Quốc tế của Đảng Cộng sản Trung Quốc, tập trung vào mục tiêu ổn định và tái thiết quan hệ song phương, với trọng tâm là thúc đẩy hợp tác kinh doanh và giao lưu nhân dân.
Đà “tan băng” này được thúc đẩy từ sau cuộc gặp giữa Thủ tướng Narendra Modi và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) hồi tháng 9, nơi hai nhà lãnh đạo nhấn mạnh tầm nhìn coi nhau là đối tác hơn là đối thủ.
Tuy nhiên, bức tranh thương mại Ấn – Trung không hoàn toàn màu hồng. Dù kim ngạch thương mại tăng mạnh, thâm hụt thương mại của Ấn Độ với Trung Quốc tiếp tục nới rộng, lên tới 81,7 tỷ USD trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 12/2025. Con số này phản ánh sự phụ thuộc lớn của Ấn Độ vào hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc, trái ngược hoàn toàn với cán cân thương mại thuận lợi với Mỹ.
Bên cạnh đó, các tranh chấp biên giới và yếu tố địa chính trị vẫn là những rủi ro tiềm ẩn, khiến Trung Quốc khó có thể trở thành sự thay thế hoàn toàn cho thị trường Mỹ trong dài hạn. Trong bối cảnh này, vai trò của Trung Quốc đối với thương mại Ấn Độ nhiều khả năng mang tính chiến thuật và trung hạn, giúp New Delhi “đỡ lực” trong giai đoạn khó khăn hiện tại.
Song song với Trung Quốc, Ấn Độ cũng đang mở rộng mạng lưới xuất khẩu sang các thị trường khác như Liên minh châu Âu, Anh, UAE và Đức. Các hiệp định thương mại mới ký với Anh, Oman và New Zealand, cùng triển vọng đạt được thỏa thuận với EU, cho thấy chiến lược đa dạng hóa đang được triển khai mạnh mẽ nhằm giảm thiểu rủi ro từ các cú sốc bên ngoài.
Trong bối cảnh trật tự thương mại toàn cầu đang bị tái định hình, khả năng đa dạng hóa thị trường và duy trì thế cân bằng giữa Mỹ, Trung Quốc và các đối tác khác sẽ quyết định liệu Ấn Độ có thể hiện thực hóa tham vọng trở thành cường quốc xuất khẩu trong những năm tới hay không.
T.P