• Font size:
  • Decrease
  • Reset
  • Increase

Sự thúc đẩy thay đổi hiến pháp mới ở Myanmar và tác động đến cấu trúc an ninh chính trị khu vực

Quốc hội Myanmar đã bỏ phiếu thành lập một Ửy ban mới để đề xuất sửa đổi Hiến pháp, chính thức đưa vấn đề gây tranh cãi về thay đổi hiến pháp vào chương trình nghị sự lần đầu tiên kể từ khi cuộc bầu cử lịch sử năm 2015. Với vai trò địa chính trị chiến lược quan trọng, những thay đổi ở Myanmar có tác động nhất định đến tình hình an hình, chính trị khu vực.

Vấn đề cải cách Hiến pháp và tình hình chính trị tại Myanmar

Khi lên nắm quyền vào năm 2016, đảng Đảng Liên kết Quốc gia Dân chủ (NLD) do nhà lãnh đạo Suu Kyi đứng đầu, đã cam kết sửa đổi một số điều khoản này như là một phần của thay đổi hiến pháp rộng lớn hơn. Và lần đầu tiên, NLD dường như đang tiến tới hiện thực hóa sự thúc đẩy này để thay đổi hiến pháp. Sự thúc đẩy bắt đầu bằng một cuộc bỏ phiếu tại quốc hội để tạo ra một ủy ban đề xuất sửa đổi hiến pháp, được đề xuất bởi NLD vào thứ ba và thông qua cơ quan lập pháp sau đó.

Sự thúc đẩy đổi mới của NLD đối với thay đổi hiến pháp không gây ngạc nhiên khi bối cảnh chính trị rộng lớn hơn. Vấn đề thay đổi hiến pháp cho NLD luôn luôn là vấn đề không phải nếu, mà là khi nào và như thế nào. Đó là một mục chương trình nghị sự có tầm nhìn cao, không chỉ nổi như một lời hứa bầu cử cho đảng, mà còn quan trọng đối với Aung San Suu Kyi và vị trí chính trị của bà.

Hơn nữa, trong khi NLD đã thận trọng với quân đội kể từ khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử, các quan chức đã đề nghị rằng sau những thất bại của đảng trong cuộc bầu cử vào tháng 11 năm ngoái, đảng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ hơn một số lời hứa bầu cử trước đó để củng cố sự ủng hộ. Năm 2019 tạo thành một năm quan trọng để thực hiện chính xác điều đó, bởi vì cuộc bầu cử tiếp theo của Myanmar dự kiến vào năm nay (2020). Tuy nhiên, tác động của thay đổi hiến pháp được đề xuất bởi NLD ít rõ ràng hơn ở giai đoạn này. Để chắc chắn, nó không phải là không có ý nghĩa. Rõ ràng nhất, việc bỏ phiếu thành công trong việc thành lập một ủy ban trong tuần này rất quan trọng về mặt tượng trưng bởi vì đây là một trong những cách mà NLD có thể sử dụng các cơ chế chính thức của chính phủ để thể hiện mong muốn tiến lên với điều này bất chấp sự từ chối của quân đội. Nhưng ngoài ra, rất khó để nói làm thế nào điều này sẽ được nâng cao như một mục chương trình nghị sự và tác động của nó có thể là gì. Đầu tiên, những trở ngại vẫn còn đáng kể. Việc thành lập một ủy ban để đề xuất sửa đổi hiến pháp chỉ đòi hỏi đa số đơn giản, điều này giải thích tại sao NLD có thể nhận được số phiếu cần thiết cho việc này. Nhưng điều đó không thay đổi thực tế rằng đối với bất kỳ thay đổi hiến pháp thực sự nào phải trải qua, nó vẫn cần phải vượt qua ngưỡng 75% đó, điều không thể xảy ra với việc quân đội giữ 25% số ghế lập pháp.

Thứ nhất, quân đội cũng không tỏ ra ngại ngùng khi lên tiếng. Ngay cả cuộc bỏ phiếu để thành lập một ủy ban trong tuần này cũng chứng kiến sự không tán thành rộng rãi từ các nhà lập pháp quân sự, bao gồm cả những cáo buộc về việc lạm dụng quy trình lập pháp. Bất kể tính hợp lệ của những cáo buộc đó, nó củng cố thực tế rằng các động thái thay đổi hiến pháp có thể làm gia tăng căng thẳng quân sự dân sự ở Myanmar khi NLD cố gắng thực hiện những lời hứa bầu cử gây tranh cãi hơn.

Thứ hai, ngoài sự tiến bộ của điều này như một ưu tiên chung, còn không rõ ràng chính xác những gì NLD có trong tâm trí về sự thay đổi hiến pháp. Việc bỏ phiếu thành công trong một ủy ban để đề xuất sửa đổi thuận tiện không được trả lời trong giai đoạn này câu hỏi về những sửa đổi chính xác sẽ được theo đuổi, đó là nơi mà phần lớn cuộc thi thực sự nằm ở đâu. Đó là điều quan trọng. Trong khi một số thay đổi hiến pháp có thể được thả nổi, chẳng hạn như các cuộc hẹn chính trị và cơ chế chia sẻ quyền lực giữa chính phủ liên bang và các quốc gia riêng lẻ, có thể dễ nói hơn, những người khác chạm vào sự kiểm soát của quân đội trong cơ quan lập pháp và tư cách của Suu Ky giữ chức tổng thống còn nhiều tranh cãi.

Thứ ba và cuối cùng, lưu ý rằng tác động thực sự của bất kỳ thay đổi hiến pháp nào đối với vị thế của NLD tại Myanmar là không chắc chắn. Mặc dù ý tưởng về sửa đổi hiến pháp đã chạm vào tâm lý phổ biến mà vẫn thường hoài nghi về quân đội, nhưng nó không nhận được một số lo ngại gia tăng về hiệu suất của NLD đã xuất hiện trong những năm gần đây, bao gồm cả việc thiếu cải cách kinh tế toàn diện , một sự thất bại nhận thức để giải quyết các vấn đề dân tộc, và một số lỗi về quyền.

Thứ tư, một rủi ro là việc chuyển sang thay đổi hiến pháp tập trung quá nhiều vào tư cách của bà Suu Kyi cho chức vụ và vị trí của quân đội trong chính trị liên quan đến NLD thực sự có thể làm trầm trọng thêm những lo ngại hiện tại rằng đây là về quyền lực cá nhân hoặc chính trị thông thường hơn là đặt đất nước và nhu cầu của người dân lên hàng đầu. Nhìn từ quan điểm này, trên thực tế, sự thay đổi hiến pháp có thể là con dao hai lưỡi đối với NLD. Để chắc chắn, vì vẫn còn những ngày đầu trong sự thúc đẩy thay đổi hiến pháp đổi mới này, không có gì đáng ngạc nhiên khi một số chi tiết cụ thể vẫn chưa rõ ràng. Nhưng khi chính trị của đất nước nóng lên dẫn đến các cuộc bầu cử vào năm nay, làm thế nào NLD thúc đẩy ưu tiên này và những tác động đối với nó và quản trị ở Myanmar nói chung sẽ tiếp tục quan trọng.

Đối với ấn đề Biển Đông

Mặc dù Myanmar đang có những vấn đề về nội bộ, bao gồm cả việc cải cách Hiến pháp, song quan điểm và cách nước này can dự vào vấn đề Biển Đông và an ninh khu vực nhìn chung không có nhiều đột biết.

Thứ nhất, lãnh đạo cấp cao và chính phủ Myanmar bày tỏ ủng hộ quan điểm của Việt Nam trong vấn đề Biển Đông qua việc ghi nhận và khẳng định tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, tự do hàng hải, hàng không trong khu vực; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở luật pháp quốc tế, Công ước Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS) 1982, không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực; cam kết ủng hộ thực hiện đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố ứng xử các bên ở Biển Đông (DOC) và sớm đạt được Bộ Quy tắc ứng xử các bên ở Biển Đông (COC) có hiệu lực, ủng hộ Việt Nam tham gia ứng cử làm thành viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.

Thứ hai, với tư cách là thành viên ASEAN, mặc dù không có các tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông nhưng Myanmar cũng đã tích cực đóng góp vào những nỗ lực chung cùng các nước giải quyết vấn đề này. Tại các Hội nghị thượng đỉnh, Bộ trưởng Ngoại giao, Bộ Quốc phòng... của ASEAN, Myanmar đã cũng các nước nhiều lần khẳng định sẽ phát huy vai trò trung tâm của ASEAN, tích cực đóng góp cho hòa bình, ổn định tại khu vực, cùng đóng góp để đạt được tiến triển trong đàm phán COC, nỗ lực thực hiện đầy đủ DOC và phấn đấu xây dựng COC hiệu lực, hiệu quả, phù hợp luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982.

Thứ ba, Myanmar cũng tích cực tham gia các hoạt động quốc phòng, an ninh giữa các nước nhằm thúc đẩy đối thoại, hợp tác ở Biển Đông. Cuộc tập trận chung trên biển đầu tiên giữa Mỹ và ASEAN bắt đầu hôm 02/9/2019, ở khu vực ngoài khơi Vịnh Thái Lan và mở rộng cho tới khu vực Cà Mau của Việt Nam. Quân đội Myanmar đã triển khai lực lượng tham gia các hoạt động trong khuôn khổ cuộc tập trận này. Trước đó, Myanmar cũng cử lực lượng tham gia cuộc tập trận chung giữa Trung Quốc và ASEAN hồi tháng 10/2018, ở khu vực ngoài khơi Trạm Giang thuộc tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Trong cuộc tập trận Trạm Giang, toàn bộ 10 nước thành viên ASEAN tham gia cùng Trung Quốc. Có tổng số tám tàu, ba trực thăng và hơn 1.200 người tham dự.

Thứ tư, Myanmar cùng với các nước đã đưa ra quan điểm, lập trường của ASEAN về Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Mỹ và các nước. Tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 34 diễn ra tại Bangkok vào tháng 6/2019, ASEAN đã thông qua quan điểm ASEAN về Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (AOIP). Trong đó, sự thay đổi danh pháp này phù hợp và gắn liền với nguyên tắc lấy ASEAN làm trung tâm thông qua các cơ chế do ASEAN dẫn đầu, dựa trên đối thoại và hợp tác, và nhằm mục tiêu xây dựng trật tự khu vực cởi mở và bao trùm. AOIP nhấn mạnh sự hợp tác chú trọng vào kinh tế trong khi tránh xa sự cạnh tranh chiến lược. Cách tiếp cận theo hướng phát triển này cho rằng Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương không hẳn là một hiện tượng xuất phát từ động cơ an ninh mà phần nhiều là một khái niệm liên quan đến kinh tế và sự kết nối. AOIP tìm cách tái khẳng định vai trò trung tâm của ASEAN trong bối cảnh các luận điệu cạnh tranh của các nước lớn về cấu trúc Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đang nổi lên. Văn kiện này đưa ra một kịch bản chung cho các nước thành viên ASEAN để đối phó với những sức ép từ bên ngoài buộc họ phải có một lập trường về “Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương”. AOIP gần như không tác động đến các quan điểm chiến lược của các nước lớn và sự cạnh tranh chiến lược đang trở nên căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc.

Thêm ý kiến


Security code
Làm mới

Switch mode views: