Đầu năm 2026, phi hành đoàn của sứ mệnh Shenzhou XXI trên trạm vũ trụ Thiên Cung của Trung Quốc đã nhận được một món quà đặc biệt: một vụ thu hoạch cà chua bội thu được trồng trên quỹ đạo.

“Vườn rau ngoài không gian” một lần nữa chứng minh tiềm năng duy trì sự sống của thực vật bên ngoài bầu khí quyển Trái đất.

Trong một video được Tập đoàn Truyền thông Trung Quốc (CMG) đưa tin, phi hành gia Zhang Hongzhang đã dẫn những người đồng hương trên Trái đất tham quan khu vực mà ông gọi là “góc chữa bệnh” của Thiên Cung để cho thấy những cây cà chua đang phát triển mạnh mẽ.

Thiết bị dùng để nuôi dưỡng những cây này được gọi là hệ thống canh tác khí canh, được phát triển bởi một nhóm nghiên cứu từ Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo Phi hành gia Trung Quốc. Thiết bị hoạt động bằng cách làm bay hơi nước thành dạng sương mịn. Phương pháp này có thể cải thiện đáng kể hiệu quả sử dụng nước, ông Zhang giải thích.

“Ngoài ra, hệ thống này sử dụng quang phổ ánh sáng LED được thiết kế đặc biệt, giúp tăng cường đáng kể hiệu quả năng lượng. Kết quả là chúng ta có được khung cảnh những cây cà chua trồng trong không gian tươi tốt như trước mắt”, ông nói.

Thiết bị khí canh này đã được tàu vũ trụ chở hàng Tianzhou-9 vận chuyển lên trạm vũ trụ vào tháng 7/2025. Theo báo cáo của CMG, nhiệm vụ chính của nó là kiểm chứng các công nghệ then chốt để trồng cây hiệu quả trong môi trường không trọng lực.

Dữ liệu thu thập được sẽ cung cấp thông tin cho các sứ mệnh không gian dài ngày trong tương lai, nơi các hệ thống hỗ trợ sự sống tái tạo sinh học có thể đóng vai trò thiết yếu.

Khu vườn với những quả cà chua chín mọng là một điều thú vị đối với tất cả các phi hành gia trên tàu. “Hiện tại, chúng tôi chăm sóc chúng hàng ngày và ghi lại dữ liệu về sự phát triển của chúng. Dữ liệu quý giá về sự phát triển của cây trồng trên quỹ đạo này sẽ là tài liệu tham khảo tuyệt vời cho việc trồng trọt trong không gian trong tương lai”, ông Wu Fei cho biết.

Nghiên cứu này không chỉ dừng lại ở việc quan sát đơn thuần. Các nhà khoa học trên Trái đất đang sử dụng cơ sở này một cách có hệ thống để nghiên cứu nhiều khía cạnh của nông nghiệp vũ trụ, bao gồm các phương pháp canh tác hiệu quả, năng suất của trái cây và rau quả, khả năng tái tạo khí quyển của thực vật và các quy trình tối ưu hóa việc chăm sóc cây trồng của phi hành đoàn.

Theo báo cáo, các kế hoạch tương lai cho “vườn không gian” Thiên Cung bao gồm thử nghiệm canh tác khí canh đối với lúa mì, cà rốt và các loài cây dược liệu, dần dần mở rộng sự đa dạng của các loại cây trồng có thể duy trì được trong môi trường quỹ đạo.

Đối với các phi hành gia, việc chăm sóc khu vườn nhỏ này mang lại sự thư giãn tinh thần giữa lịch trình bận rộn của họ.

“Được nhìn thấy một mảng màu xanh tươi rực rỡ như vậy giữa không gian bao la thật sự mang lại cảm giác thư thái,” nhà du hành vũ trụ Zhang Lu chia sẻ. “Điều này cũng giúp chúng tôi tự tin hơn để hoàn thành các nhiệm vụ thí nghiệm tiếp theo.” “Chúng tôi sẽ tiếp tục ghi lại quá trình phát triển của những cây cà chua vũ trụ này và chia sẻ thêm nhiều điều kỳ diệu của hệ sinh thái vũ trụ với mọi người,” ông nói thêm.

Được phóng vào ngày 31/10/2025, hành trình vào vũ trụ của phi hành đoàn Shenzhou XXI đã kéo dài hơn 100 ngày. Theo Cơ quan Vũ trụ Có người lái Trung Quốc, tất cả các nhiệm vụ, bao gồm các thí nghiệm khoa học, bảo trì thiết bị và quản lý sức khỏe, đều đang tiến triển thuận lợi.

T.P

Theo truyền thông Trung Quốc, con tàu container hành trình thông minh được đưa vào khai thác thương mại đầu tiên của Trung Quốc mang tên “Trí Phi” (Zhifei) đã tự hành và cập bến chính xác tại bến cảng tự động của cảng Thanh Đảo (Qingdao), tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc vào 7h00 sáng ngày 21/2.

Đáng chú ý, ngay sau khi con tàu vào đúng vị trí, cảng đã kích hoạt hệ thống neo buộc tự động kiểu chân không. Các cốc hút chân không với lực hút cực mạnh đã bám chặt vào thân tàu, giúp cố định tàu tại cầu cảng trong vòng chưa đầy 30 giây, không cần nhân lực thực hiện thao tác buộc dây neo như phương thức truyền thống.

Ngay sau đó, chuỗi thiết bị bốc dỡ tự động tại bến cảng đã được kích hoạt và vận hành đồng bộ, nhịp nhàng. Hai hệ thống điều khiển cốt lõi do Trung Quốc tự phát triển là Hệ thống điều hành cảng thông minh (A-TOS) và Hệ thống điều khiển thiết bị thông minh (A-ECS) đã điều phối hoạt động với tốc độ phản hồi được mô tả ở cấp độ “mili giây”, chỉ huy giàn cần cẩu tự động và xe tự hành (AGV) cùng các phương tiện hỗ trợ khác tiến hành bốc dỡ số container trên tàu một cách trơn tru, nhịp nhàng.

Được biết, tàu “Trí Phi” được trang bị hệ thống điều khiển hàng hải thông minh lõi do Trung Quốc tự nghiên cứu, phát triển trong nước, với mục đích hướng tới vận hành thương mại. Tàu có thể vận hành theo ba chế độ gồm lái thủ công, điều khiển từ xa và tự hành không người lái.

Giới quan sát Trung Quốc nhận định việc hiện thực hóa mô hình “không người lái” toàn bộ quy trình có thể mở ra hướng đi mới cho hoạt động logistics, góp phần nâng cao hiệu quả khai thác cảng, giảm phụ thuộc vào nhân lực trong các khâu vận hành, đồng thời tăng tính chính xác và an toàn trong khai thác tàu container.

T.P

“Dựa trên sự quan tâm to lớn của công chúng, tôi sẽ chỉ đạo Bộ trưởng Chiến tranh và các bộ, cơ quan liên quan khác bắt đầu quá trình xác định và công bố các hồ sơ của chính phủ liên quan đến người ngoài hành tinh, các hiện tượng trên không chưa được xác định (UAP) và các vật thể bay không xác định (UFO), và tất cả các thông tin khác liên quan đến những vấn đề vô cùng phức tạp nhưng vô cùng thú vị và quan trọng này”, Tổng thống Donald Trump cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 20/2.

Trước đó, ông Trump đã cáo buộc cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama tiết lộ thông tin mật khi thảo luận về ý tưởng liên quan tới người ngoài hành tinh trong một cuộc phỏng vấn gần đây.

Cộng đồng tình báo Mỹ đã công bố một báo cáo vào năm 2021, nêu chi tiết những gì họ biết về các vật thể bay không xác định (UFO) được các phi công quân sự phát hiện trong vài thập niên qua.

Cũng trong năm 2021, Lầu Năm Góc đã công bố các video cho thấy các phi công quân sự Mỹ theo dõi các vật thể bay không xác định (UFO) đang xoay tròn hoặc nhanh chóng đổi hướng giữa không trung.

Trong nhiều thập niên, người Mỹ đã đặt câu hỏi về sự tồn tại của người ngoài hành tinh và cơ sở giam giữ bí ẩn giữa sa mạc mang tên Vùng 51. Sau 2 nhiệm kỳ, cựu Tổng thống Obama khẳng định ông tin người ngoài hành tinh là có thật.

Trong cuộc trò chuyện với người dẫn chương trình podcast Mỹ Brian Tyler Cohen gần đây, ông Obama dường như đã xác nhận sự tồn tại của người ngoài hành tinh trong một phần chương trình, khi người dẫn chương trình đặt câu hỏi nhanh cho khách mời và khách mời cũng trả lời nhanh.

Sau khi được hỏi: “Người ngoài hành tinh có thật không?”, ông Obama nói: “Họ có thật, nhưng tôi chưa từng nhìn thấy họ”.

“Họ không bị giam giữ ở Vùng 51. Không có cơ sở ngầm nào cả, trừ khi tồn tại một âm mưu khổng lồ nào đó và họ đã giấu cả Tổng thống Mỹ”, ông Obama nói thêm.

Câu trả lời này đã đẩy cựu Tổng thống Mỹ vào một chủ đề gây tranh cãi, trong bối cảnh công chúng Mỹ vốn hoài nghi về chính phủ liên bang và các quan chức Mỹ từng có những phát ngôn liên quan.

Năm 2016, cựu Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đã tuyên bố trong chiến dịch tranh cử tổng thống của mình rằng bà sẽ “làm sáng tỏ” các thuyết âm mưu về người ngoài hành tinh nếu đắc cử. Tổng thống Trump từng nói trên một podcast 2 năm trước rằng ông đã suy nghĩ về sự sống ngoài hành tinh.

Đồn đoán về một cơ sở chứa tàn tích của người ngoài hành tinh và các vật thể bay không xác định (UFO) tồn tại bên dưới căn cứ quân sự tuyệt mật Vùng 51 ở miền nam bang Nevada từ lâu đã ám ảnh những người theo thuyết âm mưu.

Trong số các giả thuyết về những hoạt động bí mật tại cơ sở này có việc lưu trữ, kiểm tra và “đảo ngược kỹ thuật” các tàu vũ trụ của người ngoài hành tinh bị rơi, bao gồm cả những vật liệu được cho là thu hồi tại Roswell, bang New Mexico, năm 1947.

Những người khác suy đoán cơ sở này chuyên phát triển đủ loại công nghệ, bao gồm vũ khí thiên hà, du hành thời gian và dịch chuyển tức thời, hoặc thậm chí một dạng kiểm soát thời tiết.

T.P

Công ty hàng không AutoFlight của Trung Quốc, được hậu thuẫn bởi ông lớn pin xe điện Contemporary Amperex Technology (CATL), đang trở thành biểu tượng cho tham vọng của Trung Quốc đại lục trong thị trường “ô tô bay”- một phần trong chiến lược lớn nhằm chiếm lĩnh nền kinh tế tầm thấp.

Công ty có trụ sở tại Thượng Hải này ngày 5/2 đã ra mắt Matrix – một mẫu máy bay điện cất và hạ cánh thẳng đứng (eVTOL) thuộc phân khúc 5 tấn. AutoFlight cho biết đây hiện là eVTOL lớn nhất thế giới, sau khi mẫu máy bay này hoàn tất chuyến bay trình diễn tại cơ sở thử nghiệm ở Côn Sơn, thành phố giáp ranh Thượng Hải.

Chiếc máy bay có sải cánh 20 mét, dài 17,1 mét và cao 3,3 mét. Máy bay được phát triển với 2 cấu hình: vận chuyển hành khách và logistics hạng nặng. Phiên bản chở khách có thể chở tối đa 10 người, đánh dấu bước mở rộng đáng kể về quy mô trong một ngành vốn chủ yếu xoay quanh các mẫu eVTOL nhỏ hơn, nặng 1,5-3 tấn và chỉ chở được 4-6 hành khách.

AutoFlight gia nhập nhóm các doanh nghiệp lớn của Trung Quốc trong lĩnh vực eVTOL thương mại, cùng với Ehang, Aridge – đơn vị ô tô bay của Xpeng và Aerofugia thuộc Geely.

Trung Quốc hiện đang đẩy nhanh việc xây dựng các tiêu chuẩn dành cho nhà sản xuất và đơn vị vận hành trong nước, với mục tiêu sớm quản lý không phận khi nền kinh tế tầm thấp dần hình thành.

Đầu tuần trước, 10 cơ quan chính phủ, trong đó có cơ quan quản lý thị trường và Bộ Giao thông Vận tải, đã phối hợp ban hành các hướng dẫn nhằm thiết lập những tiêu chuẩn cơ bản vào năm 2027, và xây dựng hơn 300 tiêu chuẩn vào năm 2030. Các tiêu chuẩn này sẽ bao phủ 5 lĩnh vực cốt lõi, gồm máy bay, hạ tầng, quản lý không lưu, giám sát an toàn và các kịch bản ứng dụng.

Được thành lập vào năm 2017, AutoFlight hiện tập trung vào vận tải hàng hóa, nhưng sau đó lại nhận thấy tiềm năng lớn trong mảng vận chuyển hành khách, ông Xie Jia, Phó Chủ tịch cấp cao của AutoFlight, cho biết trong một cuộc phỏng vấn.

Theo ông Xie, máy bay chở khách chiếm 70% tổng số đơn đặt hàng của AutoFlight, dù quá trình chứng nhận vẫn đang được tiến hành. Ông cho biết công ty kỳ vọng sẽ giành được chứng nhận cho mục đích chở khách trong vòng 1 đến 2 năm tới.

Để được đưa vào khai thác thương mại, eVTOL phải nhận được 3 loại phê duyệt: chứng nhận kiểu loại đối với thiết kế, chứng nhận sản xuất đối với khâu chế tạo và chứng nhận đủ điều kiện bay đối với từng máy bay riêng lẻ. Trong thời gian chờ hoàn tất toàn bộ quy trình chứng nhận, AutoFlight đã bắt đầu nhận đơn đặt hàng trước cho các mẫu máy bay chở khách giao trong tương lai.

Các mẫu eVTOL trước đây của công ty bao gồm CarryAll – phục vụ logistics tự động, và Prosperity – dành cho vận tải hàng không. Trong đó, mẫu CarryAll nặng 2 tấn đã giành được đầy đủ 3 chứng nhận tại Trung Quốc, trở thành eVTOL duy nhất trên thế giới thuộc phân khúc tấn đạt được sự phê duyệt của cơ quan quản lý.

Gần đây, CarryAll tiếp tục ghi dấu mốc quan trọng khi thực hiện chuyến bay vận chuyển hàng hóa liên đô thị đầu tiên trên thế giới đối với eVTOL phân khúc 1 tấn, chở nước ép việt quất và các kiện hàng từ thành phố An Khánh đến Hợp Phì, thủ phủ tỉnh An Huy ở miền trung Trung Quốc. Chuyến bay dài 160 km này được hoàn thành trong vòng một giờ.

Quá trình mở rộng nhanh chóng của AutoFlight được hậu thuẫn bởi mối quan hệ hợp tác với CATL, nhà sản xuất pin xe điện lớn nhất thế giới. CATL hiện nắm giữ 38% cổ phần tại AutoFlight và trực tiếp hỗ trợ hoạt động nghiên cứu và phát triển pin của công ty.

Năm nay được xem là thời điểm then chốt đối với các nhà sản xuất eVTOL trong việc chuyển đổi từ nguyên mẫu sang sản phẩm, trong bối cảnh chính quyền địa phương và các hãng sản xuất phương tiện đang thúc đẩy nền kinh tế tầm thấp tiến gần hơn tới khai thác thương mại. Theo công ty nghiên cứu CCID Consulting, Trung Quốc có thể chứng kiến chiếc ô tô bay đầu tiên chở hành khách trả tiền vào năm 2026, với bảy nhà sản xuất dự kiến bắt đầu bàn giao trước cuối năm.

Đối với AutoFlight, mục tiêu dài hạn là “dân chủ hóa bầu trời”. Ông Xie cho biết chi phí di chuyển bằng đường hàng không trong tương lai có thể tương đương các dịch vụ gọi xe cao cấp trên mặt đất, dù việc triển khai trên quy mô lớn vẫn còn cách 3 đến 5 năm. “Sự tăng trưởng thực sự bùng nổ sẽ chỉ diễn ra khi quá trình thương mại hóa máy bay chở khách bắt đầu,” ông Xie nói.

Công ty cũng đang hướng tới các thị trường nước ngoài, đặc biệt là những khu vực có cơ sở hạ tầng còn yếu. “Đối với vận tải hàng hóa, nhu cầu ở nước ngoài lớn hơn vì nhiều quốc gia có hạ tầng kém phát triển,” ông nói, lấy ví dụ là các quốc đảo và khu vực miền núi. Ông Xie xác định Đông Bắc Á, Đông Nam Á và Trung Đông là những mục tiêu mở rộng then chốt.

“Tốc độ tăng trưởng của chúng tôi sẽ cực kỳ nhanh”, ông chia sẻ. “Chúng tôi sẽ trở thành một trong những doanh nghiệp tiên tiến nhất trong ngành”.

T.P

Các nhà khoa học Trung Quốc đã phát triển một phương pháp lấy cảm hứng từ thực vật để chuyển đổi khí carbon dioxide (CO₂) và nước thành những hóa chất có giá trị, bao gồm các thành phần nền tảng của xăng dầu, bằng cách sử dụng năng lượng Mặt Trời.

Quy trình này – được lấy cảm hứng từ quang hợp, khi thực vật khai thác ánh sáng Mặt Trời, carbon dioxide và nước để tạo ra năng lượng – có thể giúp tạo ra một nguồn nhiên liệu bền vững, nhóm nghiên cứu cho biết.

Nhóm khoa học, đến từ Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc và Đại học Khoa học và Công nghệ Hong Kong, cho biết họ đã phát triển một vật liệu có khả năng lưu trữ một lượng nhỏ năng lượng điện nhằm thúc đẩy hiệu quả các phản ứng hóa học.

Khi kết hợp với các chất xúc tác có khả năng chuyển đổi carbon dioxide thành nhiều loại hóa chất khác nhau, hệ thống này cho phép sản xuất carbon monoxide (CO) bằng năng lượng Mặt Trời.

Carbon monoxide sau đó có thể được tiếp tục chuyển hóa thành nhiên liệu, mở ra một giải pháp tiềm năng cho các lĩnh vực khó điện hóa như hàng không và vận tải biển.

“Công trình này thiết lập một chiến lược lưu trữ điện tích lấy cảm hứng sinh học cho quá trình quang khử carbon dioxide hiệu quả, cung cấp một cách tiếp cận mang tính phổ quát cho sản xuất nhiên liệu Mặt Trời”, nhóm nghiên cứu viết trong bài báo đăng trên tạp chí khoa học bình duyệt Nature Communications tuần trước.

Theo nhóm nghiên cứu, việc chuyển đổi carbon dioxide bằng xúc tác quang – hay kích hoạt bằng ánh sáng – đang thu hút nhiều sự quan tâm như một phương thức đầy hứa hẹn để giảm phát thải khí nhà kính và giảm áp lực về tài nguyên.

Một ứng dụng tiềm năng quan trọng là sản xuất “nhiên liệu Mặt Trời” – hay nhiên liệu tổng hợp được tạo ra bằng năng lượng Mặt Trời nhưng có đặc tính tương tự nhiên liệu hóa thạch, cho phép chúng tương thích với hạ tầng hiện có vốn chạy bằng nhiên liệu truyền thống.

Điều này có thể đạt được thông qua việc chuyển đổi carbon dioxide thành các hóa chất khác như carbon monoxide, sau đó được xử lý thành các hydrocarbon lỏng để làm nhiên liệu.

Năng lượng từ Mặt Trời là vô tận, nhưng thách thức lớn đối với các nhà khoa học là làm sao chuyển đổi nguồn năng lượng đó thành nhiên liệu một cách hiệu quả.

Một công ty đang theo đuổi hướng đi này là Synhelion, doanh nghiệp năng lượng sạch của Thụy Sĩ, đơn vị đã xây dựng nhà máy nhiên liệu Mặt Trời quy mô công nghiệp đầu tiên trên thế giới vào năm 2024.

Theo nhóm nghiên cứu Trung Quốc, các hệ thống trước đây nhằm chuyển đổi carbon dioxide thường dựa vào các tác nhân hy sinh hữu cơ, vốn giúp cải thiện hiệu suất xúc tác quang trong những thập kỷ gần đây.

Tuy nhiên, các tác nhân này bị tiêu hao vĩnh viễn trong quá trình phản ứng, khiến phương pháp trở nên kém bền vững và tốn kém hơn.

Việc sử dụng nước thay cho các tác nhân hy sinh sẽ là lý tưởng, nhưng điều này đòi hỏi phải liên kết nhiều phản ứng hóa học phức tạp với nhau, chẳng hạn như quá trình oxy hóa nước và khử carbon dioxide.

Trong khi đó, quang hợp tự nhiên lại cực kỳ hiệu quả trong việc thực hiện những phản ứng này, nhờ một phân tử có khả năng tạm thời lưu trữ các electron được tạo ra bởi ánh sáng, giúp truyền năng lượng hiệu quả.

“Lấy cảm hứng từ chiến lược tự nhiên này, chúng tôi đã cân nhắc việc đưa một cơ chế lưu trữ điện tích tương tự vào hệ thống quang hợp nhân tạo”, các nhà nghiên cứu cho biết.

Để mô phỏng quá trình đó, nhóm đã thiết kế một vật liệu tungsten trioxide được biến đổi bằng bạc, cho phép các electron được lưu trữ khi có ánh sáng chiếu vào và được giải phóng khi cần thiết.

Họ cho biết vật liệu này có hiệu suất tương đương các hệ thống sử dụng tác nhân hy sinh hữu cơ, đồng thời có “tính ứng dụng phổ quát” khi kết hợp với nhiều loại chất xúc tác khác nhau.

Nhóm cũng thử nghiệm hệ thống dưới ánh sáng Mặt Trời tự nhiên và phát hiện phản ứng có thể được kích hoạt trực tiếp, mở ra triển vọng ứng dụng thực tế trong sản xuất nhiên liệu Mặt Trời.

“Chiến lược này không chỉ loại bỏ nhu cầu sử dụng các tác nhân hy sinh kém bền vững, mà còn cung cấp một nguyên tắc thiết kế linh hoạt và vững chắc để xây dựng các hệ thống xúc tác quang độc lập, hiệu quả, có thể ứng dụng trong những lĩnh vực như sản xuất nhiên liệu Mặt Trời”, nhóm nghiên cứu kết luận.

T.P

Nhà máy thông minh của Xiaomi tại Changping, Bắc Kinh đang trở thành biểu tượng tiên phong cho làn sóng chuyển đổi sản xuất trên quy mô toàn cầu. Với diện tích lên tới 96.900 m2, cơ sở này vận hành hoàn toàn dựa trên robot tiên tiến và trí tuệ nhân tạo mà không cần bóng dáng của bất kỳ công nhân nào tại nhà máy.

Khái niệm “nhà máy tối” ra đời từ thực tế máy móc có thể làm việc liên tục trong tình trạng không cần ánh sáng hay các điều kiện sinh hoạt cơ bản của con người. Mô hình này không chỉ giúp sản xuất điện thoại thông minh nhanh hơn đáng kể mà còn hoạt động bền bỉ cả ngày lẫn đêm, báo hiệu một kỷ nguyên mới đang lan rộng khắp các ngành công nghiệp từ điện tử đến sản xuất ô tô tại Trung Quốc.

Kỳ tích công nghệ của Xiaomi nằm ở khả năng tích hợp sâu giữa thị giác máy tính và hệ thống hậu cần tự động. Mọi quy trình từ lắp ráp, kiểm tra đến kiểm soát môi trường đều được điều phối bởi hàng nghìn cảm biến dưới sự quản lý của nền tảng sản xuất thông minh HyperIMP. Đây chính là bộ não trung tâm giúp nhà máy tự giám sát, điều chỉnh quy trình theo thời gian thực và duy trì các tiêu chuẩn chất lượng khắt khe nhất.

Với mức độ tự động hóa tuyệt đối, Xiaomi đạt được sản lượng đáng kinh ngạc lên tới 10 triệu thiết bị mỗi năm. Tính trung bình mỗi giây nhà máy này có thể xuất xưởng một chiếc điện thoại thông minh, một tốc độ mà các phương thức sản xuất truyền thống khó lòng theo kịp.

Tuy nhiên sự bứt phá về hiệu quả và lợi nhuận cũng phơi bày những thách thức lớn về mặt xã hội và kinh tế. Khi robot và trí tuệ nhân tạo dần thay thế lao động chân tay, hàng triệu việc làm trong ngành sản xuất truyền thống đang đứng trước nguy cơ biến mất.

Sự chuyển dịch này tạo ra một lời cảnh báo về tổn thất con người đi kèm với quá trình đổi mới. Việc hàng trăm nghìn robot công nghiệp được triển khai mỗi năm đã làm giảm đáng kể nhu cầu đối với các công việc lắp ráp thông thường. Điều này dẫn đến sự phân hóa sâu sắc giữa lực lượng lao động có tay nghề cao và những người lao động phổ thông vốn phụ thuộc vào thu nhập từ nhà máy.

Nếu không có những chương trình đào tạo lại kỹ năng cấp thiết, sự chênh lệch kinh tế giữa các khu vực sẽ ngày càng gia tăng. Nhu cầu thị trường hiện đang chuyển dịch mạnh mẽ sang các vị trí chuyên môn như bảo trì hệ thống và lập trình trí tuệ nhân tạo. Những địa phương vốn dựa vào ngành sản xuất thâm dụng lao động sẽ phải đối mặt với tình trạng thị trường việc làm thu hẹp và bất bình đẳng giáo dục trầm trọng hơn.

Các nhà hoạch định chính sách cần nhìn nhận tương lai sản xuất như một mô hình lai, nơi máy móc đảm nhiệm các công việc lặp đi lặp lại còn con người tập trung vào vai trò giám sát và sáng tạo. Việc đầu tư vào giáo dục và an sinh xã hội chính là chìa khóa để đảm bảo quá trình tự động hóa diễn ra suôn sẻ mà không để ai bị bỏ lại phía sau.

T.P

Dữ liệu thống kê của Cục Năng lượng Quốc gia Trung Quốc (NEA) cho thấy, tính đến cuối năm 2025, tổng công suất phát điện lắp đặt của Trung Quốc đạt 3,89 tỷ kilowatt, tăng 16,1% so với năm trước. Trong đó, công suất lắp đặt tích lũy của điện gió và điện mặt trời lần đầu tiên vượt mốc 1,8 tỷ kilowatt, đạt 1,84 tỷ kilowatt, chiếm 47,3% tổng công suất.

Cũng trong năm 2025, công suất lắp đặt của điện gió và điện mặt trời nước này lần đầu tiên vượt nhiệt điện, với mức vượt khoảng 300 triệu kilowatt. NEA cho biết, trong 4 năm qua, công suất điện gió và điện mặt trời mới bổ sung của Trung Quốc liên tục vượt qua các ngưỡng 100 triệu, 200 triệu, 300 triệu và 400 triệu kilowatt.

Bằng cách thúc đẩy cả phát triển tập trung và phân tán, Trung Quốc đang đẩy nhanh việc xây dựng các cơ sở điện gió và điện mặt trời quy mô lớn ở sa mạc và các vùng khô hạn, đồng thời khuyến khích phát triển điện gió ngoài khơi, mở rộng điện mặt trời mái nhà ở thành thị và nông thôn, khuyến khích điện gió nông thôn phi tập trung.

Đến nay, Trung Quốc đã xây dựng được một hệ thống năng lượng tái tạo lớn nhất và phát triển nhanh nhất thế giới, với công suất điện gió và điện mặt trời chiếm gần một nửa tổng số toàn cầu.

Trung Quốc đang nỗ lực hướng tới mục tiêu đạt đỉnh phát thải carbon dioxide trước năm 2030 và trung hòa carbon trước năm 2060.

Trong giai đoạn Quy hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030), nhu cầu điện dự kiến ​​sẽ tiếp tục tăng nhanh. Trung Quốc đã đặt mục tiêu đạt công suất điện gió lắp đặt mới hàng năm không dưới 120 triệu kilowatt, trong đó công suất điện gió ngoài khơi bổ sung mỗi năm đạt ít nhất 15 triệu kilowatt. Đến năm 2030, tổng công suất lắp đặt điện gió của Trung Quốc sẽ đạt 1,3 tỷ kilowatt.

T.P

Kế hoạch sáp nhập giữa SpaceX và xAI do Reuters vừa công bố đang tạo ra một động lực mới cho tầm nhìn đưa các trung tâm dữ liệu vệ tinh lên không gian của Elon Musk. Trong bối cảnh cuộc đua trí tuệ nhân tạo đang leo thang nghẹt thở với những đối thủ như Google và Meta, việc tận dụng không gian quỹ đạo được xem là giải pháp mang tính đột phá.

Ý tưởng về các trung tâm dữ liệu ngoài Trái Đất dựa trên hàng trăm vệ tinh chạy bằng năng lượng mặt trời nhằm xử lý khối lượng tính toán khổng lồ của các hệ thống như Grok hay ChatGPT. Điều này diễn ra vào thời điểm các cơ sở lưu trữ dữ liệu dưới mặt đất đang trở nên quá tốn kém do tiêu thụ năng lượng cực lớn và chi phí làm mát khổng lồ.

Các chuyên gia ủng hộ quan điểm này cho rằng hoạt động phía trên bầu khí quyển sẽ cung cấp nguồn năng lượng mặt trời gần như liên tục và loại bỏ hoàn toàn gánh nặng tản nhiệt vốn chiếm phần lớn chi phí vận hành tại Trái Đất. Nếu thành công, việc xử lý trí tuệ nhân tạo trong không gian sẽ trở nên hiệu quả hơn gấp nhiều lần.

Tuy nhiên các kỹ sư và chuyên gia không gian cũng đưa ra những cảnh báo thận trọng về tính khả thi thương mại. Những rủi ro lớn từ rác thải vũ trụ, việc bảo vệ phần cứng trước bức xạ vũ trụ và chi phí phóng vệ tinh đắt đỏ vẫn là những rào cản cần nhiều năm để vượt qua.

Ngân hàng Deutsche Bank dự đoán các đợt triển khai quy mô nhỏ đầu tiên sẽ bắt đầu vào giai đoạn 2027 đến 2028 để thử nghiệm công nghệ và tính kinh tế, trước khi mở rộng thành các mạng lưới hàng nghìn vệ tinh vào thập niên 2030.

Elon Musk tin rằng không gian sẽ trở thành nơi có chi phí vận hành trí tuệ nhân tạo thấp nhất chỉ trong vòng hai đến ba năm tới. Với vị thế là nhà sản xuất tên lửa thành công nhất lịch sử cùng mạng lưới Starlink rộng khắp, SpaceX sở hữu nền tảng lý tưởng nhất để vận hành các cụm vệ tinh sẵn sàng cho trí tuệ nhân tạo. Việc xem xét thực hiện đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng trong năm nay có thể giúp SpaceX đạt định giá hơn 1.000 tỷ đô la, cung cấp nguồn vốn dồi dào để phát triển các vệ tinh dữ liệu chuyên dụng này.

Không chỉ riêng Elon Musk, các đối thủ nặng ký khác cũng đang ráo riết chuẩn bị cho mặt trận không gian. Jeff Bezos với công ty Blue Origin đang nghiên cứu công nghệ cho các trung tâm dữ liệu cấp gigawatt trên quỹ đạo với kỳ vọng đánh bại chi phí dưới mặt đất trong 10 đến 20 năm tới.

Ngay cả Starcloud, một công ty được Nvidia hậu thuẫn, đã tiến xa hơn khi phóng vệ tinh mang chip H100 mạnh mẽ nhất để thử nghiệm huấn luyện mô hình Gemma của Google trong không gian. Bản thân Google cũng đang thúc đẩy dự án mang tên Suncatcher nhằm kết nối các vệ tinh trang bị bộ xử lý Tensor thành một đám mây trí tuệ nhân tạo trên quỹ đạo với kế hoạch phóng thử nghiệm vào năm 2027.

Bên cạnh các tập đoàn công nghệ Mỹ, Trung Quốc cũng đã công bố kế hoạch xây dựng đám mây không gian trong vòng 5 năm tới. Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc đã cam kết xây dựng hạ tầng thông minh kỹ thuật số cấp độ gigawatt trong kế hoạch phát triển dài hạn. Sự gia nhập của các quốc gia và tập đoàn lớn cho thấy không gian không còn chỉ là nơi quan sát mà đang trở thành hạ tầng xương sống cho kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo tương lai. Cuộc chiến giành quyền tối thượng trên quỹ đạo hứa hẹn sẽ định hình lại toàn bộ nền kinh tế số toàn cầu.

T.P

Nhà hàng “robot AI” đầu tiên ở Trung Quốc đã chính thức đi vào hoạt động tại thành phố Hàng Châu (tỉnh Chiết Giang). Toàn bộ quy trình từ gọi món, nấu nướng, mang món ra bàn đến vệ sinh đều được tự động hóa hoàn toàn.

Nhà hàng áp dụng hệ thống điều phối thông minh, các “đầu bếp robot” còn tích hợp dữ liệu động tác của nhiều đầu bếp danh tiếng, đã học được hơn 100 công thức món ăn. Trung bình, các món ăn gia đình chỉ mất khoảng 5 phút là có thể hoàn thành, đưa những cảnh tượng từng chỉ xuất hiện trong phim hoạt hình khoa học viễn tưởng dần bước vào đời sống thực.

Theo tổng hợp từ truyền thông trong nước, nhà hàng robot AI mang tên “Hai mươi bốn tiết khí” nằm tại thị trấn Tam Đôn, quận Tây Hồ (Hàng Châu) đã khai trương vào ngày 26/1. Tuy mang danh nghĩa là nhà ăn cộng đồng dành cho người cao tuổi, nhưng nhà hàng này lại rất khác biệt: đậm chất công nghệ và mang phong cách trẻ trung.

“Bếp trưởng” ở đây chính là các robot AI chế biến mì và xào nấu do chính nhóm vận hành nhà hàng tham gia nghiên cứu, phát triển. Nấu nồi mì mất 1 phút, xào phần nhân mất 2 phút, tổng cộng chỉ 3 phút là hoàn thành – “không phải đồ chế biến sẵn, mà có ‘hơi chảo’ đúng nghĩa”.

Các động tác và cử chỉ của cánh tay robot được mô phỏng tinh vi dựa trên thao tác của các đầu bếp ẩm thực Hàng Châu, vì vậy hương vị món ăn được tiêu chuẩn hóa.

Cánh tay robot linh hoạt xoay chuyển, cho mì vào rổ rồi thả xuống nồi nước sôi. Độ linh hoạt của robot rất cao, có thể đảm nhiệm nhiều loại công việc khác nhau; robot phụ trách luôn việc chuẩn bị và giao đồ ăn, ngoài ra còn tự rửa nồi chảo, bát đĩa, lau dọn sàn nhà…

Kỹ sư thuật toán tương tác Chu Kỳ của công ty Di Linh – người phụ trách nhà hàng – cho biết, trong quán hiện có 8 robot, đảm nhiệm hơn 60% khối lượng công việc bao phủ các khâu từ order món, nấu ăn, giao món, đến vệ sinh,. Hiện tại, toàn bộ nhà hàng chỉ còn 5 nhân viên là người thật, làm việc ở hai vị trí là thu ngân, sơ chế nguyên liệu và giám sát vận hành.

Theo ông, robot xào nấu được tích hợp hơn 100 công thức, nhóm phát triển đã tham khảo thao tác của nhiều đầu bếp, bao gồm góc đảo của xẻng, cũng như khả năng kiểm soát nhiệt độ của chảo. Ông nói thêm, với các món gia đình, robot chỉ cần chưa đến 5 phút là có thể hoàn thành.

Được biết, trong số 8 robot của nhà hàng, phần lớn được sản xuất tại địa phương – Hàng Châu vốn là “thủ phủ công nghệ của Trung Quốc”. Đại diện Văn phòng Công tác xã hội thị trấn Tam Đôn (quận Tây Hồ) cho biết, mô hình nhà hàng robot đã giúp bổ sung hiệu quả năng lực cung cấp suất ăn cho hệ thống nhà ăn dành cho người cao tuổi ở địa phương hiện nay.

Quy trình vận hành của nhà hàng robot này khiến nhiều người trầm trồ: cánh tay máy thuần thục cho tỏi vào chảo phi thơm, điều khiển xẻng đảo thịt, sau đó thêm nước sốt để nêm nếm. Một đĩa thịt bò xào húng quế thơm phức được hoàn thành, gần như không khác gì món do đầu bếp thật chế biến. Ngoài các món xào nóng, thực đơn còn có mì củ mài, mì linh chi mang tính dưỡng sinh, sau bữa ăn thậm chí khách còn có thể thưởng thức kem ốc quế tráng miệng.

Phản hồi của thực khách khá đa dạng. Một nữ khách hàng cho rằng hương vị ổn, tương đối hợp khẩu vị, nhưng nếu món ăn mềm hơn một chút thì sẽ hoàn hảo hơn. Một nữ khách khác thẳng thắn nhận xét món do robot nấu còn ngon hơn món cô tự nấu ở nhà. Một nam thực khách thì xúc động chia sẻ: khi còn nhỏ, anh từng thấy cảnh robot nấu ăn trong phim hoạt hình, và giờ đây cảm giác như giấc mơ thời thơ ấu đã trở thành hiện thực.

Không chỉ dừng lại ở kỹ thuật nấu nướng, nhà hàng còn áp dụng hệ thống điều phối thông minh để nâng cao hiệu quả vận hành. Mỗi robot đều được trang bị module gia nhiệt và cảm biến độc lập, trong khi hệ thống trung tâm thống nhất điều khiển lộ trình và quy trình làm việc, bảo đảm tốc độ ra món và chất lượng luôn đồng đều, từ đó tăng hiệu suất quay vòng bàn. Những “đầu bếp robot” đang dần bước ra khỏi trí tưởng tượng trong phim hoạt hình khoa học viễn tưởng, tiến thẳng vào bàn ăn ngoài đời thực, mang đến diện mạo hoàn toàn mới cho ngành ẩm thực.

Từ “trình diễn công nghệ” sang tái cấu trúc ngành ăn uống
Mô hình nhà hàng robot AI tại Hàng Châu cho thấy AI đang bước qua giai đoạn thử nghiệm, trình diễn để đi vào vận hành thực tế, đặc biệt trong lĩnh vực dịch vụ ăn uống – nơi vốn phụ thuộc lớn vào lao động thủ công.

Thứ nhất, AI không thay thế hoàn toàn con người mà tái phân bổ lao động. Dù hơn 60% khối lượng công việc đã được robot đảm nhiệm, nhà hàng vẫn cần con người ở các khâu thu ngân, sơ chế nguyên liệu, giám sát vận hành. Điều này phản ánh xu hướng phổ biến hiện nay: AI và robot đảm nhiệm các công việc nặng nhọc, lặp đi lặp lại, trong khi con người chuyển sang vai trò quản lý, kiểm soát và dịch vụ tương tác.

Thứ hai, tiêu chuẩn hóa kỹ năng thay cho “tay nghề cá nhân”. Thay vì phụ thuộc vào đầu bếp lành nghề – vốn khó tuyển, chi phí cao và chất lượng không đồng đều – robot được huấn luyện bằng dữ liệu thao tác của nhiều đầu bếp, giúp hương vị ổn định, thời gian ra món nhanh và dễ mở rộng quy mô. Đây là thay đổi mang tính cấu trúc đối với ngành dịch vụ, nơi “con người là tài sản” đang dần được thay thế bằng thuật toán và dữ liệu.

Thứ ba, AI trở thành công cụ giải quyết bài toán già hóa dân số và thiếu hụt lao động. Việc nhà hàng robot được triển khai trong bếp ăn cộng đồng cho người cao tuổi không phải ngẫu nhiên. Tại các đô thị Trung Quốc, lực lượng lao động trẻ ngày càng ít, trong khi nhu cầu dịch vụ chăm sóc – ăn uống cho người cao tuổi tăng nhanh. Robot giúp ổn định năng lực cung ứng, giảm áp lực tuyển dụng và vận hành dài hạn.

Cuối cùng, dịch vụ đang chuyển từ “lao động nhiều người” sang “lao động công nghệ cao”. Nhà hàng robot không chỉ là câu chuyện ẩm thực, mà là một lát cắt của xu hướng lớn hơn: AI đang tái định hình ngành dịch vụ, từ nhà hàng, khách sạn đến logistics, y tế và chăm sóc xã hội. Những cảnh tượng từng chỉ xuất hiện trong phim hoạt hình khoa học viễn tưởng nay trở thành chuẩn mực vận hành mới của kinh tế đô thị.

T.P

Trung Quốc vừa làm nên lịch sử
SCMP thông tin ngày 26/1, hệ thống đường ray điện từ tại Tế Nam, Trung Quốc vừa đạt được kỳ tích: Phóng thành công phương tiện nặng 1 tấn vượt qua tốc độ Mach 1 (vận tốc âm thanh) nhờ phương pháp điều khiển đột phá không cần cảm biến.

Kỳ tích này chính thức đưa hệ thống xe trượt điện từ Tế Nam trở thành bệ phóng điện từ quy mô lớn đầu tiên trên thế giới phá vỡ rào cản âm thanh một cách ổn định, tin cậy.

Nhóm các nhà khoa học Trung Quốc ví trải nghiệm phá vỡ rào cản âm thanh bằng hệ thống đường ray điện từ quy mô lớn giống như lái xe ở tốc độ hơn 1.200 km/giờ mà bị bịt mắt.

Cần phải nói rõ: Hệ thống đường ray có khả năng tăng tốc các vật nặng cỡ một tấn vượt tốc độ âm thanh Mach 1 bằng lực điện từ đã hoạt động trơn tru tại Tế Nam hơn 2 năm nay.

Điểm mới quan trọng nhất trong thành tựu này chính là khả năng duy trì kiểm soát một cách đáng tin cậy của hệ thống đường ray điện từ “nhanh như đạn bắn” này, từ đó thúc đẩy các giải pháp vận tải và phóng tên lửa bền vững hơn, ít ô nhiễm hơn trong tương lai.

Vượt Mỹ, Liên Xô – Trung Quốc đạt được khả năng phóng điện từ siêu thanh đáng tin cậy
Điểm đột phá lớn nhất chính là không cần cảm biến (sensorless) – một phương pháp hoàn toàn mới mẻ.

Vấn đề lớn khi chạy siêu thanh là sóng xung kích (shock waves) tạo ra lực khí động không ổn định, làm hỏng cảm biến truyền thống và gây mất kiểm soát động cơ. Trung Quốc theo đuổi một chiến lược khác: Thay vì dùng cảm biến ngoài dễ hỏng, nhóm nghiên cứu lấy thông tin tốc độ trực tiếp từ những biến thiên điện áp nhỏ tạm thời trong các cuộn dây nguồn phân đoạn.

Họ đã phát triển một thuật toán kết hợp các số liệu từ nhiều cuộn dây lân cận, lọc bỏ nhiễu và biến dạng do xung điện gây ra, và thực hiện tự hiệu chuẩn theo thời gian thực. Độ chính xác theo dõi tốc độ chỉ sai lệch 1,1% dù ở tốc độ lên đến 370 mét/giây – đủ để kiểm soát ổn định mà không bị rối loạn.

Theo IE, các quốc gia như Mỹ và Liên Xô (cũ) đã dành hàng thập kỷ để cố gắng vượt qua thách thức của hệ thống phóng điện từ siêu thanh một cách đáng tin cậy, nhưng cuối cùng những nỗ lực của họ đã thất bại.

Đơn cử, Hệ thống phóng máy bay điện từ (EMALS) trên tàu sân bay Mỹ hiện đại như USS Gerald R. Ford chỉ giúp máy bay đạt tốc độ khoảng 78 mét/giây – thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng siêu thanh (Mach 1) mà Trung Quốc vừa chinh phục. Để cải thiện tốc độ, người Mỹ thêm phần cứng như cảm biến bên ngoài, nhưng chúng dễ hỏng nặng trong môi trường khắc nghiệt: sóng xung kích mạnh và nhiễu loạn khí động học khi chạy ở độ cao thấp.

Đột phá của người Trung Quốc không chỉ khiến hệ thống đường ray điện từ Tế Nam hoạt động ổn định hơn mà còn hỗ trợ các tiến bộ trong lĩnh vực bay siêu thanh, vật liệu hàng không vũ trụ thế hệ mới và các hệ thống phóng tàu vũ trụ/tên lửa tiên tiến.

Điều này góp phần thúc đẩy các giải pháp vận tải và phóng tên lửa ít gây hại môi trường hơn trong tương lai (nhờ việc giảm nhiên liệu rocket từ đó giảm phát thải và chi phí) – đặc biệt khi thế giới đang tìm cách giảm phát thải từ hàng không và vận tải.

Bên cạnh hệ thống xe trượt từ trường tiên tiến nhất thế giới, cơ sở Jinan, do Viện Kỹ thuật Điện thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc vận hành.

T.P