Giữa tháng 1-2026, khi Đài Loan công bố vụ drone Trung Quốc xâm nhập khu vực quần đảo Đông Sa và căng thẳng quanh eo biển Đài Loan tiếp tục thu hút sự chú ý quốc tế, trên mạng xã hội lan truyền một loạt video với tiêu đề gây sốc.
Điển hình trong số đó có clip trên YouTube tuyên bố “2.200 tên lửa Trung Quốc chĩa vào Tokyo”, kèm theo những bình luận cho rằng Bắc Kinh đang “nổi giận” và nguy cơ xung đột Trung–Nhật đã cận kề.
Thoạt nhìn, những nội dung này dường như phản ánh mối lo ngại có thật về an ninh Đông Á. Nhưng khi đối chiếu với các thông tin quân sự và ngoại giao được xác nhận từ những nguồn uy tín, có thể thấy khoảng cách rõ rệt giữa thực tế và cách mạng xã hội mô tả tình hình. Chính khoảng cách đó mới là vấn đề đáng lo ngại.
Thực tế, quan hệ Trung–Nhật đang chịu nhiều sức ép: bất đồng lịch sử, vấn đề Đài Loan, vai trò của liên minh Mỹ–Nhật và việc Trung Quốc gia tăng năng lực quân sự – điều đó ai cũng biết. Thêm nữa, Nhật Bản ngày càng thẳng thắn hơn trong các tuyên bố an ninh, còn Bắc Kinh thì phản ứng gay gắt trước những động thái mà họ cho là can dự vào “lợi ích cốt lõi”. Tuy nhiên, cho đến nay, không có dấu hiệu cho thấy hai bên đang chuẩn bị cho một kịch bản đối đầu quân sự trực diện, càng không có xác nhận chính thức về việc triển khai cái gọi là hàng nghìn tên lửa “nhắm thẳng vào Tokyo”.
Điều nguy hiểm nằm ở chỗ, mạng xã hội đã tách các căng thẳng chiến lược có thật khỏi bối cảnh kiềm chế vốn tồn tại giữa các cường quốc. Bằng con số lớn, hình ảnh mạnh và ngôn từ cảm xúc, những nội dung giật gân tạo ấn tượng rằng chiến tranh là điều khó tránh khỏi. Trong khi đó, thực tế khu vực vẫn chủ yếu vận hành trong “vùng xám”: răn đe, tập trận, gia tăng hiện diện, đấu khẩu là chính để tránh vượt ngưỡng xung đột trực tiếp.
Thời điểm phát tán các clip này cũng rất đáng chú ý. Giữa tháng 1-2026 – là giai đoạn nhạy cảm, khi thông tin về Biển Đông, Đài Loan và hợp tác quốc phòng khu vực xuất hiện dày đặc. Trong bối cảnh đó, các tiêu đề mang tính báo động cao dễ được chia sẻ và tiếp nhận như diễn biến quân sự “có thật”, dù thiếu kiểm chứng độc lập. Diễn đạt cách khác, mạng xã hội, với thuật toán ưu tiên cảm xúc hơn độ chính xác, trở thành bộ khuếch đại cho nỗi sợ.
Hệ quả đầu tiên là sự méo mó trong nhận thức công chúng. Khi các kịch bản cực đoan được lặp lại, chúng dễ lấn át những phân tích thận trọng, khiến dư luận đánh giá sai mức độ căng thẳng. Nguy hiểm hơn, cảm giác bất an kéo dài có thể nuôi dưỡng tâm lý đối đầu và chủ nghĩa dân tộc cực đoan – yếu tố từng gây ra nhiều hệ lụy trong lịch sử khu vực, điển hình như quan hệ Việt Nam – Trung Quốc được gọi là “hữu nghị” nhưng ẩn chứa đầy căng thẳng cả trong lịch sử và hiện nay.
Về mặt an ninh, việc thổi phồng căng thẳng Trung–Nhật còn tiềm ẩn nguy cơ khác. Là gì? Là khi công chúng tin rằng xung đột là không thể tránh khỏi, áp lực chính trị đối với các nhà hoạch định chính sách sẽ tăng. Là mặc định đối thoại không thể giải quyết được tranh chấp, thậm chí có thể bị xem là yếu đuối, dẫn đến thiên về cách phản ứng cứng rắn… Khi đó, chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể bị diễn giải sai và đẩy căng thẳng đi xa, thậm chí xa tới mức không thể vãn hồi…
Đối với Việt Nam và ASEAN, xu hướng này đặc biệt đáng quan ngại. Đông Nam Á có lợi ích sống còn trong việc duy trì ổn định và tránh bị cuốn vào cạnh tranh giữa các cường quốc. Khi mạng xã hội liên tục mô tả Đông Á như một “điểm nóng sắp bùng nổ”, không gian cho ngoại giao, trung lập và hợp tác khu vực sẽ bị thu hẹp, dù ASEAN gồm những nước “bé tin hin” không phải là bên khởi nguồn căng thẳng.
Bài học rút ra từ những clip lan truyền giữa tháng 1-2026 là với các vấn đề an ninh – quốc phòng, tin mạng xã hội chỉ nên ở mức “vừa thôi”. Và hãy coi đó như nguồn tham khảo ban đầu chứ không phải cơ sở để kết luận hay dự báo…
Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược khu vực ngày càng phức tạp, rủi ro an ninh không chỉ đến từ vũ khí hay quân đội, mà còn từ cách thông tin được dựng lên và lan truyền. Khi tin giật gân đi nhanh hơn sự thật và làm sai lệch nhận thức công chúng, chính lúc đó nguy cơ thực sự bắt đầu hình thành.
T.V