Trung Quốc đưa tàu lặn có người lái tiếp cận một trong những đáy biển chưa được khám phá cuối cùng của Trái đất gần Greenland.
Trung Quốc chạm tới bí ẩn cuối cùng của Trái đất gần Greenland
Lần đầu trong lịch sử nghiên cứu đại dương, đoàn thám hiểm của Trung Quốc đã sử dụng tàu lặn biển sâu Fendouzhe lặn xuống độ sâu 5.277m, khảo sát phần phía đông của sống núi Gakkel – dải đáy biển nằm giữa Greenland và Siberia, vốn trước đây gần như là “vùng cấm” đối với con người.
Theo các bài viết đăng trên Nature và từ các cơ quan khoa học chính thức của Trung Quốc, chiến dịch này mở ra một “cửa sổ hiếm hoi” vào một khu vực có thể tồn tại các dạng sự sống biển sâu đặc biệt, đồng thời cung cấp manh mối quan trọng về những biến đổi đang diễn ra ở Bắc Cực – nơi ấm lên nhanh hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu.
Tiếp cận một trong những đáy biển nguyên sơ cuối cùng
Sống núi Gakkel là một chuỗi núi lửa ngầm kéo dài dưới lớp băng biển, chạy giữa Greenland và Siberia.
Trước đây, các nhà khoa học chỉ biết đến sống núi này thông qua bản đồ sonar và một số khảo sát ngắn bằng thiết bị không người lái. Một nghiên cứu công bố trên Nature năm 2003 đã phát hiện các miệng phun thủy nhiệt ở phần phía tây sống núi Gakkel, nhưng khu vực phía đông vẫn chưa từng được tiếp cận trực tiếp. Vì vậy, khu vực này được ví như “mảnh ghép cuối cùng” còn thiếu trong bức tranh về đáy biển Bắc Cực.
Để tiếp cận an toàn khu vực này, Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Trung Quốc và Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã triển khai một nhiệm vụ Bắc Cực phối hợp giữa tàu lặn Fendouzhe và tàu nghiên cứu có khả năng phá băng Tan Suo San Hao.
Trong khoảng 3 tháng trên biển, đoàn đã thực hiện tổng cộng 43 lượt lặn, riêng Fendouzhe hoàn thành 32 chuyến trong điều kiện hơn 80% mặt biển bị băng bao phủ.
Trước mỗi lần lặn, tàu phá băng tạo ra một “hồ nước tạm thời” giữa các tảng băng để tàu lặn hạ xuống biển. Khi quay trở lại, Fendouzhe dừng lại ngay dưới mặt nước, sử dụng sonar và camera để tìm khoảng trống trên băng, hoặc chờ tàu mẹ mở lối.
Trong gần 100 ngày trên biển, nhóm nghiên cứu đã thu thập lõi trầm tích, đá, nước biển và các mẫu sinh học dọc theo sống núi Gakkel. Hệ thống camera và sonar đã ghi lại hình ảnh chi tiết của các ngọn đồi và hẻm vực dưới đáy biển, thay thế những đường nét mờ nhạt trên bản đồ cũ bằng dữ liệu trực quan từ đáy đại dương.
Một mục tiêu quan trọng của sứ mệnh là xác định liệu phần phía đông sống núi Gakkel có tồn tại các miệng phun thủy nhiệt hay không. Những “suối nước nóng” dưới biển này nuôi dưỡng các hệ sinh thái sống dựa vào năng lượng hóa học thay vì ánh sáng Mặt trời.
Dù diễn ra ở một nơi xa xôi, những gì xảy ra dưới đáy Bắc Băng Dương vẫn liên quan chặt chẽ đến hệ thống khí hậu toàn cầu – thứ chi phối các đợt không khí lạnh cực đoan hay những mùa đông bất thường mà con người cảm nhận trên mặt đất.
Một vùng đáy biển chưa từng ghi dấu con người đã chính thức xuất hiện trên bản đồ khoa học – và những bí mật của nó có thể dần thay đổi cách chúng ta hiểu về đại dương sâu cũng như Bắc Cực đang biến đổi phía trên.
T.H