Ngày 20/2/2026 tại Washington D.C., nhà lãnh đạo Việt Nam Tô Lâm có mặt tại phiên khai mạc Hội đồng Hòa bình về Dải Gaza – một sáng kiến đa phương do Hoa Kỳ khởi xướng; và ngay sau đó, tại Nhà Trắng, ông có cuộc gặp song phương với Tổng thống Donald Trump.
Nếu nhìn bề nổi, đó chỉ là sự trùng hợp lịch trình. Nhưng ở chiều sâu, đây là một phép thử về bản lĩnh kết hợp đa phương và song phương trong cùng một nước cờ mà người chơi – ông Tô Lâm – tỏ ra là một “cao thủ”.
Tại diễn đàn về Gaza, thông điệp của Tổng thống Donald Trump tập trung vào hòa bình và kêu gọi trách nhiệm quốc tế. Phát biểu mang tính toàn cầu, nhấn mạnh vai trò các quốc gia trong việc kiến tạo một khuôn khổ đối thoại mới cho Trung Đông. Việt Nam xuất hiện trong bức tranh ấy như một thành viên tham dự tích cực, thể hiện sự sẵn sàng góp tiếng nói vào các vấn đề vượt ra ngoài khu vực của mình. Không có những lời lẽ riêng rẽ về quan hệ Việt – Mỹ trong phiên họp này, và chính sự “không riêng rẽ” ấy lại làm nổi bật ý nghĩa của bước đi kế tiếp.
Chỉ vài giờ sau, trong Phòng Bầu dục, câu chuyện đã chuyển trục. Tại cuộc gặp song phương, Tổng thống Trump bày tỏ vui mừng được đón tiếp Tổng Bí thư Tô Lâm, khẳng định Hoa Kỳ coi trọng quan hệ với một Việt Nam “mạnh mẽ, độc lập, tự cường và thịnh vượng”. Ông đánh giá cao vai trò ngày càng gia tăng của Việt Nam trong khu vực, đồng thời ghi nhận sự tham gia của Hà Nội tại Hội đồng Hòa bình như một biểu hiện của trách nhiệm quốc tế. Những lời lẽ ấy, đặt trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược toàn cầu, không đơn thuần là nghi thức ngoại giao. Chúng là tín hiệu chính trị.
Vậy điều gì khiến sự kết hợp này đáng chú ý? Phải chăng đây chỉ là “tiện thể” trong lịch trình? Hay là một thiết kế có chủ đích?
Trong ngoại giao hiện đại, đa phương thường được xem như sân khấu lớn – nơi các quốc gia trình diễn cam kết và định vị vai trò. Song chính tại sân khấu đó, các cuộc trao đổi hậu trường lại mở ra những khả năng song phương cụ thể. Hội đồng Hòa bình về Gaza đã tạo nên một không gian chính trị thuận lợi, nơi sự hiện diện của Việt Nam không chỉ mang tính biểu tượng mà còn gia tăng trọng lượng cho đối thoại riêng với Hoa Kỳ. Khi một quốc gia thể hiện trách nhiệm ở bình diện toàn cầu, tiếng nói của họ trong quan hệ song phương cũng có thêm độ vang.
Ở chiều ngược lại, cuộc gặp tại Nhà Trắng không chỉ là một cái bắt tay xã giao. Nội dung trao đổi tập trung vào những lĩnh vực cốt lõi: thương mại cân bằng hơn, mở rộng đầu tư, tiếp cận công nghệ cao và ổn định khu vực. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc và cạnh tranh công nghệ leo thang, Việt Nam nổi lên như một điểm tựa mới trong chiến lược kinh tế của nhiều cường quốc. Việc hai bên bàn thảo về công nghệ, sản xuất và hợp tác dài hạn cho thấy quan hệ không dừng ở mức biểu tượng.
Điểm đáng chú ý nằm ở chỗ: đa phương ở đây không làm loãng song phương, mà trở thành chất xúc tác. Diễn đàn Gaza giúp Việt Nam củng cố hình ảnh một quốc gia có trách nhiệm toàn cầu; cuộc gặp song phương giúp chuyển hóa hình ảnh ấy thành lợi ích cụ thể. Hai trục vận hành song song nhưng không tách rời – giống như hai bánh răng ăn khớp trong cùng một cơ chế.
Từ góc nhìn chiến lược, đây là biểu hiện của một phương thức ngoại giao linh hoạt. Việt Nam không đứng ngoài các vấn đề toàn cầu, cũng không bỏ lỡ cơ hội thúc đẩy lợi ích trực tiếp. Tham gia đa phương để nâng cao vị thế; tận dụng vị thế để làm sâu sắc song phương – đó là logic vận hành. Trong thế giới ngày càng phân tầng và cạnh tranh, việc kết hợp các tầng nấc quan hệ trở thành kỹ năng thiết yếu.
Tuy nhiên, thách thức không nằm ở việc tạo ra hình ảnh, mà ở khả năng hiện thực hóa cam kết. Những lời đánh giá tích cực tại Nhà Trắng cần được chuyển thành bước tiến cụ thể: cơ chế hợp tác công nghệ rõ ràng hơn, môi trường thương mại ổn định hơn, và phối hợp hiệu quả hơn trong các vấn đề khu vực. Nếu không, hiệu ứng của ngày 20/2 sẽ chỉ dừng lại ở mức biểu tượng.
Nhìn rộng hơn, chuyến công du cho thấy một thông điệp: trong trật tự đang định hình lại, quốc gia nào biết tận dụng diễn đàn toàn cầu để củng cố lợi ích song phương sẽ có lợi thế. Không phải chọn giữa đa phương hay song phương, mà là kết hợp cả hai trong một cấu trúc linh hoạt. Và chính ở điểm giao thoa ấy, ngoại giao mới thực sự trở thành nghệ thuật của thời điểm.
Ngày 20/2/2026, vì thế, không chỉ là một dấu mốc lịch trình. Nó đặt ra một câu hỏi rộng hơn: khi thế giới chuyển động nhanh và các liên kết đan xen phức tạp, liệu khả năng “gộp tầng chiến lược” có trở thành lợi thế cạnh tranh mới của các quốc gia tầm trung? Nếu câu trả lời là có, thì chuyến đi này là một minh họa sinh động cho cách thức vận dụng nó trong thực tế.
T.V