Hàng loạt nước đóng cửa không phận, hàng trăm chuyến bay bị hủy khiến hành trình trở lại VN của hàng ngàn du khách bị gián đoạn.
Nhịn đói gần 20 tiếng, tận mắt thấy tên lửa bắn nhau trên trời
Tới Ai Cập vào ngày 20.2, sau đó di chuyển đến Jordan, hành trình trở lại VN của anh Lý Thành Cơ (TP.HCM) chuẩn bị kết thúc tốt đẹp thì bất ngờ đảo lộn hoàn toàn vì các cuộc không kích giữa Mỹ – Israel với Iran. Thời điểm chiến sự nổ ra, đoàn anh Cơ đang ở sa mạc Wadi Rum ở miền nam Jordan, nằm khá gần biên giới với Israel và Ả Rập Xê Út, khu vực đang có diễn biến căng thẳng leo thang. “Mặc dù đang ở giữa sa mạc nhưng chúng tôi vẫn nghe rất nhiều tiếng máy bay. Mọi người trong đoàn cũng tương đối hoảng, nhưng không thể làm gì khác ngoài việc chờ đợi,” anh Cơ kể.
Ban đầu, đoàn dự định đổi kế hoạch, đặt chuyến bay quá cảnh qua Dubai để về VN sớm hơn, nhưng mới lên xem vé thì hay tin cuộc tấn công đã lan tới cả Dubai khiến sân bay phải đóng cửa. Do đó, kế hoạch tiếp tục phải đổi, đoàn bay tới Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) rồi từ đó nối chuyến về VN, song mọi thứ vẫn trong trạng thái chờ đợi.
Ngày 1.3, anh Cơ cùng cả nhóm rời khỏi sa mạc Wadi Rum trong khi tiếng máy bay vẫn ầm ầm trên đầu. Lộ trình di chuyển cũng phải thay đổi. Thay vì đi đường cao tốc, đoàn chuyển sang một cung đường nhỏ hơn để đảm bảo an toàn. Tất cả cảnh sát sở tại đều khuyến khích hành khách chuyển qua cung đường này. Trên hành trình, anh Cơ đi qua khu vực sát biên giới của Jordan, Ai Cập, Ả Rập Xê Út và Israel, rất gần Israel càng khiến tâm lý thêm phần căng thẳng.
Khi đến khu vực biển Chết, cả đoàn đã trực tiếp chứng kiến hình ảnh một chiếc máy bay bắn vào 1 thiết bị (có thể là drone) nghe tiếng nổ rất lớn khiến thiết bị này vỡ tan ngay trên bầu trời. Tại đây, đoàn lưu trú tạm tại một khách sạn trước khi di chuyển đến sân bay. Ở trong khách sạn gần như không có khách lưu trú. Cả ở bãi xe và ngoài đường đều có rất ít người. Trong khi đó, âm thanh giống còi báo động vang lên liên tục. Du khách không ngừng nhận được tin nhắn khuyến khích tìm nơi trú ẩn nếu cần thiết. Do vị trí khá gần Israel nên ai cũng căng thẳng, lo lắng. Thông tin gần nhất anh Cơ chia sẻ là chuyến bay về Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục bị hủy và cả đoàn giờ “chỉ thèm hương vị hòa bình”.
Cùng vừa trải qua một hành trình “lánh đạn” đúng nghĩa đen khi bất ngờ dính vào vùng chiến sự trong chuyến công tác Tây Ban Nha, anh Đức Trịnh (Hà Nội) bàng hoàng kể: “Tôi gần như thức trắng hơn 24 tiếng. Suốt gần 20 tiếng chỉ có chút đồ ăn nhẹ trên máy bay, nhưng do phát sinh ngoài kế hoạch nên thực phẩm cũng nhanh chóng hết”.
Theo lịch trình ban đầu, anh bay từ VN, quá cảnh tại Doha (Qatar) trước khi tiếp tục sang Barcelona. Tuy nhiên khi máy bay gần đến Doha thì bất ngờ quay đầu và hạ cánh xuống Oman. Thời điểm đó, hành khách không được thông báo rõ lý do, trong khi trên máy bay không có internet. “Sau khi xuống sân bay, tôi phải mua roaming của Viettel để cập nhật thông tin, lúc đó mới biết tình hình căng thẳng giữa Iran và Mỹ ảnh hưởng đến không phận nhiều nước trong khu vực như Qatar, UAE, khiến hàng loạt chuyến bay phải chuyển hướng”, anh Đức Trịnh cho biết.
Máy bay đáp xuống Muscat (Oman) nhưng hành khách phải ngồi chờ nhiều giờ trên khoang. Tính theo giờ VN, từ khoảng 17 – 23 giờ đoàn mới được phép rời máy bay. Sau đó, anh tiếp tục xếp hàng hơn 4 tiếng để làm thủ tục nhập cảnh do lượng khách dồn về Oman rất đông.
Rạng sáng, hãng hàng không bố trí xe buýt đưa khách về khách sạn nhưng toàn bộ hành lý ký gửi chưa rõ đang ở đâu. “Tôi không có quần áo để thay, không có đồ dùng cá nhân, phải xuống lễ tân xin tạm bàn chải và vật dụng cơ bản”, anh Trịnh cho biết. Hiện anh và một số người Việt khác vẫn đang chờ thông báo lịch bay mới.
“Nín thở” chờ diễn biến mới
Trước các diễn biến căng thẳng liên quan đến xung đột và hoạt động quân sự khởi phát từ sáng 28.2, Đại sứ quán VN tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đã phát khuyến cáo đối với công dân VN đang sinh sống, làm việc và du lịch tại địa bàn. Theo đó, công dân được khuyến nghị hạn chế di chuyển không cần thiết trong thời điểm có cảnh báo; chuẩn bị phương án đảm bảo an toàn tại nơi cư trú và nơi làm việc; theo dõi sát thông tin từ Bộ Ngoại giao UAE, các phương tiện truyền thông chính thống và kênh thông tin chính thức của Đại sứ quán; duy trì các phương tiện liên lạc trong tình trạng hoạt động; đồng thời kiểm tra và lưu giữ đầy đủ giấy tờ tùy thân, thông tin liên hệ khẩn cấp.
Trong trường hợp cơ quan chức năng UAE ban hành hướng dẫn hạn chế đi lại hoặc phương án bảo vệ an toàn, công dân được đề nghị tuân thủ nghiêm túc cho đến khi có thông báo mới.
Hiện nay, hầu hết các công ty lữ hành VN đều đã phải tạm dừng/hủy các hành trình dự kiến khởi hành trong tháng 3 sử dụng các hãng hàng không Emirates và Qatar Airways. Tuyến bay, lịch khởi hành mới hoặc hành trình thay thế khi cần thiết vẫn chưa thể chủ động sắp xếp bởi tất cả đều phụ thuộc vào tình hình khai thác của các hãng hàng không cùng hệ thống sân bay.
Trong khi đó, hàng không toàn cầu đang trải qua cuộc khủng hoảng lịch sử khi các hãng hàng không tại vùng Vịnh đồng loạt gia hạn lệnh ngừng bay, gây gián đoạn nghiêm trọng tại những sân bay bận rộn nhất thế giới. Tác động của cuộc khủng hoảng lan nhanh sang châu Á và các khu vực khác. Cathay Pacific hủy một số dịch vụ đến Trung Đông tới 5.3. Tại Ấn Độ, hãng IndiGo ngừng bay đến hết 3.3. Cơ quan hàng không dân dụng Ấn Độ cho biết các hãng nội địa đã hủy 410 chuyến trong ngày 28.2 và ước tính 444 chuyến bị hủy vào ngày 1.3. Các hãng hàng không từ Canada, châu Âu đến Singapore cũng đồng loạt thông báo tạm ngừng dịch vụ đến khu vực này.
Các hãng bay của VN do không trực tiếp khai thác đường bay thẳng tới Trung Đông nên hoạt động khai thác không bị ảnh hưởng trực tiếp nghiêm trọng, song tác động gián tiếp là không thể tránh khỏi.
Theo đại diện Vietnam Airlines, các đường bay qua Trung Đông hiện tại đang phải “né” vùng chiến sự, đi qua Pakistan và Afghanistan. Tuy nhiên, cường độ các chuyến bay tăng cao do các hãng đều đồng loạt điều chỉnh đường bay qua đây nên Vietnam Airlines đã yêu cầu bổ sung thêm nhiên liệu trên các chuyến bay hiện tại. Hãng cũng đồng thời phải chuẩn bị phương án chuyển hướng đường bay tới Trung Quốc và Nga hoặc Bắc Phi. Việc này có thể ảnh hưởng lớn tới chi phí nhiên liệu tiêu hao.
Bên cạnh đó, các chuyến bay của Vietnam Airlines đi châu Âu đang “căng” chỗ. Nguyên nhân không chỉ do mùa cao điểm sau tết là thời điểm hành khách đi nghỉ trở lại châu Âu mà còn tăng đột biến do các hãng hàng không Trung Đông hiện đã tạm dừng nhiều chuyến bay. Hành khách đã mua vé trên hành trình bị ảnh hưởng đang có xu hướng chuyển sang đi qua châu Âu trên các chuyến bay của Vietnam Airlines.
Từ nay đến khi có diễn biến mới, cả du khách, doanh nghiệp du lịch và các hãng hàng không VN chỉ có thể “nín thở” chờ đợi.
T.P