Chi tiêu quốc phòng của Trung Quốc dự kiến sẽ tăng 7% trong năm 2026, ghi nhận mức tăng chậm nhất kể từ năm 2021 trong bối cảnh các quan chức từ Mỹ đến Đức và Nhật Bản đồng loạt đẩy mạnh ngân sách quân sự của mình.
Theo báo cáo do Bộ Tài chính Trung Quốc công bố tại Bắc Kinh ngày 5/3, chi tiêu quân sự của chính phủ trung ương được dự báo sẽ tăng lên 1,91 nghìn tỷ nhân dân tệ (tương đương 277 tỷ USD) trong năm nay. Kể từ năm 2023, Trung Quốc duy trì mức tăng ngân sách quốc phòng 7,2% mỗi năm.
Dù vậy, ngân sách quân sự chính thức của Trung Quốc vẫn thấp hơn đáng kể so với đối thủ địa chính trị chủ chốt là Mỹ. Đầu năm nay, Tổng thống Donald Trump yêu cầu Mỹ nâng chi tiêu quốc phòng năm 2027 thêm hơn 50%, lên 1.500 tỷ USD. Đây là mức tăng chưa từng có tiền lệ và vẫn cần Quốc hội phê chuẩn.
Trong khi đó, Lầu Năm Góc ước tính số tiền thực tế mà Trung Quốc chi cho lực lượng vũ trang cao hơn đáng kể so với con số công bố công khai.
Washington cũng đang gia tăng sức ép buộc các đồng minh nâng mức chi cho quốc phòng, trong bối cảnh phương Tây tiếp tục hậu thuẫn Ukraine trong cuộc xung đột với Nga và khi chính quyền Mỹ thể hiện cách tiếp cận cứng rắn hơn tại những điểm nóng như Venezuela và Iran.
Tại châu Á, Nhật Bản đã nâng kế hoạch chi tiêu quốc phòng cho năm tài khóa bắt đầu từ tháng 4/2026 lên mức kỷ lục 57,9 tỷ USD, tăng 3,8% so với kỳ trước. Ông Trump cũng gây sức ép buộc Tokyo chia sẻ nhiều hơn chi phí duy trì các căn cứ quân sự Mỹ, cho rằng thỏa thuận hiện tại là thiếu công bằng. Hai bên dự kiến sẽ khởi động đàm phán trong năm nay về thỏa thuận cho phép đóng quân.
Quan hệ giữa Bắc Kinh và Tokyo trở nên căng thẳng kể từ tháng 11 năm ngoái, khi Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tuyên bố về mặt lý thuyết, quân đội Nhật Bản có thể được triển khai nếu Trung Quốc tấn công Đài Loan. Bắc Kinh coi hòn đảo tự trị này là một phần lãnh thổ cần được thống nhất, kể cả bằng vũ lực nếu cần thiết.
Phía Đài Bắc kiên quyết bác bỏ lập trường đó. Dưới thời nhà lãnh đạo Lai Ching-te, Đài Loan đã và đang tăng cường năng lực phòng thủ nhằm răn đe Trung Quốc.
Năm ngoái, ông Lai tuyên bố chi tiêu quân sự của Đài Loan sẽ đạt 5% GDP vào năm 2030. Phát biểu này được đưa ra ngay sau khi hòn đảo đề xuất tăng ngân sách quốc phòng năm 2026 thêm 23%, lên khoảng 31,2 tỷ USD. Ông cũng thúc đẩy một gói chi tiêu quân sự đặc biệt trị giá khoảng 40 tỷ USD, chủ yếu dành cho hệ thống phòng không hiện đại mang tên T-Dome. Hiện chính phủ và các nhà lập pháp đối lập vẫn đang thương lượng về mức phân bổ cuối cùng.
Tại châu Âu, dưới áp lực từ ông Trump, các thành viên NATO đã nhất trí vào tháng 6 năm ngoái nâng mục tiêu chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2035, thay vì mức 2% trước đây. Đức trên thực tế cũng đã nới lỏng các giới hạn vay nợ nghiêm ngặt đối với chi tiêu quốc phòng, qua đó mở đường cho dòng vốn chưa từng có nhằm tái vũ trang và tăng cường năng lực răn đe Nga.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đặt mục tiêu đến năm 2027 xây dựng một quân đội hiện đại, hướng tới việc đưa lực lượng vũ trang nước này trở thành một trong những quân đội hàng đầu thế giới vào năm 2049. Tuy nhiên, tham vọng đó đang chịu sự giám sát chặt chẽ hơn trong bối cảnh chiến dịch thanh lọc quân đội do ông phát động gần đây leo thang.
Trước thềm kỳ họp Lưỡng hội thường niên, Trung Quốc đã hủy bỏ tư cách Ủy viên Chính hiệp toàn quốc của 3 Thượng tướng cùng nhiều quan chức trong lĩnh vực công nghiệp quốc phòng và lực lượng quân đội.
T.P