Việc bắt giữ Chen Zhi và một số ông trùm khác đã kích hoạt làn sóng tháo chạy chưa từng có của lao động trong các ổ lừa đảo tại Campuchia.
Những vụ bắt giữ gây chấn động nhằm vào các nhân vật tai tiếng trong mạng lưới lừa đảo xuyên quốc gia tại Campuchia đang tạo ra một cuộc “đào thoát” quy mô lớn của hàng nghìn lao động, trong đó có nhiều người bị buôn bán và cưỡng bức.
Đây được xem là một trong những biến động lớn nhất từ trước tới nay của ngành lừa đảo trực tuyến kiểu “vỗ béo rồi làm thịt” (pig-butchering) tại quốc gia Đông Nam Á này.
Ngày 6.1.2026, nhà chức trách Campuchia bắt giữ Chen Zhi, Chủ tịch Tập đoàn Prince Group, người đã bị Mỹ trừng phạt và truy tố từ tháng 10.2025 với cáo buộc điều hành một trong những mạng lưới lừa đảo “pig-butchering” lớn nhất châu Á.
Chỉ 1 ngày sau, Chen Zhi, 38 tuổi, bị trục xuất về Trung Quốc theo yêu cầu của Bắc Kinh.
Hơn 1 tuần sau đó, Campuchia tiếp tục bắt giữ Ly Kuong, 49 tuổi, một ông trùm casino và bất động sản, với các cáo buộc lừa đảo, rửa tiền và bóc lột lao động được tuyển dụng trái phép.
Theo ước tính được các công tố viên Mỹ trích dẫn, ngành công nghiệp lừa đảo tại Campuchia tạo ra doanh thu lên tới 19 tỉ USD mỗi năm, tương đương hơn 1/3 GDP của nước này.
Riêng trong năm 2024, các mạng lưới lừa đảo ở Đông Nam Á đã chiếm đoạt khoảng 10 tỉ USD của người Mỹ, theo Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI).
Trước đợt trấn áp mới nhất, Campuchia được cho là có hơn 250 khu phức hợp lừa đảo, chủ yếu sử dụng lao động nước ngoài bị dụ dỗ bằng lời hứa việc nhẹ lương cao, sau đó bị giam giữ và buộc thực hiện các chiêu trò lừa đảo tình cảm, đầu tư trực tuyến với thù lao rất thấp hoặc không có.
Liên Hợp Quốc ước tính năm 2023 có khoảng 100.000 người bị buôn bán vào các trung tâm lừa đảo tại Campuchia.
Sau các vụ bắt giữ, cảnh tượng hỗn loạn đã diễn ra tại nhiều khu phức hợp. Video do Tổ chức Ân xá Quốc tế xác minh cho thấy từng đoàn người kéo vali, xách túi rời khỏi các khu nhà vốn được canh gác nghiêm ngặt.
Đại sứ quán Indonesia tại Phnom Penh cho biết hơn 2.750 công dân đã tìm đến xin hỗ trợ hồi hương chỉ trong nửa cuối tháng 1, thậm chí có người phải ngủ ngoài vỉa hè trước cổng đại sứ quán.
Một trong số đó là Mohamad Nasrul, 28 tuổi, người Indonesia, trốn khỏi một khu lừa đảo ở Bavet tối 19.1. Nasrul cho biết bị lừa sang Campuchia với lời hứa việc làm hấp dẫn, nhưng sau đó bị tịch thu hộ chiếu, đánh đập và buộc phải mang về 5.000 USD mỗi tháng từ các nạn nhân ở Malaysia, Singapore, Nhật Bản và các nước khác.
Dù chính phủ Campuchia khẳng định các vụ bắt giữ là một phần của chiến dịch trấn áp liên tục, giới nghiên cứu cho rằng vẫn thiếu những cuộc điều tra sâu rộng nhằm vào các doanh nhân và quan chức cấp cao bị nghi ngờ bảo kê cho ngành công nghiệp lừa đảo.
“Bạn không thấy những vụ bắt giữ quy mô lớn nhắm vào các nhân vật thực sự quyền lực”, Jacob Sims, chuyên gia thuộc Trung tâm châu Á của Đại học Harvard, nhận định.
Phía Campuchia khẳng định theo đuổi chính sách không khoan nhượng với lừa đảo trực tuyến và buôn người. Nhưng với hàng trăm khu phức hợp vẫn tồn tại và hàng chục nghìn lao động chưa rõ số phận, câu hỏi đặt ra là liệu cú sốc mang tên Chen Zhi có đủ để làm sụp đổ toàn bộ đế chế lừa đảo hay chỉ là một đợt rung lắc tạm thời.
T.P