Bước sang đầu năm 2026, một xu hướng đầu tư mới bắt đầu lan rộng trên các thị trường toàn cầu. Những chiến lược giao dịch vốn lâu nay dựa vào vị thế thống trị của Mỹ đang dần đổi hướng, với lựa chọn ngày càng rõ ràng: bán tài sản Mỹ.
Làn sóng “bán tài sản” Mỹ
Tâm lý này bắt đầu nhen nhóm trong giới tài chính sau cú sốc thuế quan Ngày giải phóng hồi tháng 4 năm ngoái, thời điểm thị trường chứng khoán và trái phiếu đồng loạt lao dốc. Gần đây, xu hướng ấy bùng phát mạnh mẽ hơn.
Theo bà Lauren Goodwin, nhà kinh tế học tại New York Life Investments, chiến lược đầu tư “ngoài nước Mỹ” (ex‑America) là chủ đề nổi bật tại cuộc họp đầu tư toàn cầu của công ty hồi đầu tháng. “Các đồng nghiệp châu Âu của chúng tôi thực sự ngạc nhiên trước mức độ cởi mở của các nhà đầu tư Mỹ trong việc đa dạng hóa danh mục ra khỏi Mỹ”, bà nói.
Bà Goodwin và nhiều nhà đầu tư khác nhấn mạnh rằng việc bán tài sản Mỹ chủ yếu nhằm phòng ngừa rủi ro hiện hữu của thị trường Mỹ, đa dạng hóa sang các loại tài sản khác và quyết định nơi phân bổ nguồn vốn mới chứ không phải là nỗ lực rút khỏi Mỹ một cách toàn diện.
Tuy nhiên, chỉ trong tháng vừa qua, hoạt động giao dịch này đã góp phần làm suy yếu đồng USD, kìm hãm đà tăng của thị trường chứng khoán, đẩy chi phí vay nợ của chính phủ Mỹ lên cao và khiến giá các kim loại quý như vàng tăng vọt.
Việc đề cử ông Kevin Warsh làm chủ tịch tiếp theo của Fed, cùng với một thỏa thuận vào phút chót để tài trợ phần lớn ngân sách chính phủ, đã giúp USD hồi phục trong phiên 30/1. Dù vậy, đồng tiền này vẫn khép lại tháng với mức giảm 1,2% khi so sánh với rổ tiền tệ gồm euro, bảng Anh và yên Nhật.
Theo cùng thước đo đó, USD đã giảm 10% trong vòng 12 tháng qua, ghi nhận một mức sụt giảm đáng kể đối với đồng tiền vốn thường mạnh mẽ. Trong bối cảnh biến động, vàng và bạc, những tài sản trú ẩn truyền thống, đều lập đỉnh mới. Ngay cả sau cú điều chỉnh mạnh vào ngày 30/1, hai kim loại quý này vẫn tăng lần lượt 24% và 19% trong tháng 1; riêng giá vàng đã tăng tới 75% trong 12 tháng qua.
Sau chuỗi tăng liên tục, thị trường chứng khoán Mỹ chững lại từ đầu năm và bắt đầu suy giảm khi quy đổi sang các đồng tiền khác. “Đã xuất hiện một sự thay đổi mang tính bước ngoặt trong diễn biến của đồng USD”, ông Adam Turnquist, chiến lược gia tại LPL Financial, nhận định. Với các nhà đầu tư quốc tế, sự đảo chiều này thể hiện đặc biệt rõ rệt. “Cổ phiếu Mỹ từng hưởng lợi khi USD tăng giá. Nhưng giờ thì xu thế đó đã đảo ngược”, ông ông Adam nói.
Vào đầu tuần qua, Tổng thống Trump đã công khai ca ngợi việc USD suy yếu kéo dài vì điều đó giúp hàng hóa Mỹ trở nên rẻ hơn trên thị trường toàn cầu. Phát biểu này khiến giới đầu tư lo lắng, bởi họ vốn quen với chính sách lâu dài của Mỹ là ủng hộ một đồng tiền mạnh. Ngày hôm sau, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent tìm cách trấn an thị trường rằng, trái với những bình luận của tổng thống, chính phủ vẫn hậu thuẫn USD mạnh và “chủ nghĩa ngoại lệ Mỹ”, nền tảng chi phối chiến lược đầu tư suốt hơn một thập kỷ, vẫn còn nguyên vẹn.
“Nếu chúng ta có các chính sách đúng đắn, dòng tiền sẽ tự chảy vào”, ông Scott nhấn mạnh.
Sức hút tài sản Mỹ suy giảm
Thực tế, kinh tế Mỹ vẫn là trụ cột của tăng trưởng toàn cầu, còn các thị trường Mỹ có quy mô và tính thanh khoản không đối thủ. USD vẫn giữ vai trò trung tâm trong thương mại thế giới. Tuy vậy, xu hướng chuyển hướng đầu tư khỏi Mỹ xuất phát từ những lo ngại căn bản hơn: sự bất an về mức độ an toàn của thị trường Mỹ trong bối cảnh địa chính trị biến động, các đe dọa nhằm vào ngân hàng trung ương, nợ công phình to và những nghi ngại về nền tảng pháp trị.
Bất chấp các tuyên bố về việc giải quyết vấn đề chi phí sinh hoạt, nhiều nhà phân tích, thậm chí cả một số nhà hoạch định chính sách, cho rằng thuế quan thương mại và việc không kiểm soát được chi tiêu chính phủ đang khiến tình hình xấu đi.
Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm, vốn biến động ngược chiều với giá và phản ánh chi phí vay nợ dài hạn của chính phủ, đã tăng lên 4,25% từ mức dưới 4% hồi tháng 10/2025, tương đương một đợt tăng lãi suất thông thường của Fed, trái ngược với mong muốn của tổng thống.
Theo lập luận của chính quyền, một phần đà tăng lợi suất xuất phát từ làn sóng bán tháo trái phiếu tại Nhật Bản, lan sang thị trường Mỹ. Dẫu vậy, giới đầu tư vẫn lo ngại về tác động chính trị ngày càng lớn.
“Bạn có thể thích một đồng USD yếu hơn, nhưng bạn không muốn lãi suất cao hơn. Và nếu điều đó kéo theo nhu cầu suy yếu đối với cổ phiếu Mỹ, thì càng không phải tín hiệu tích cực”, ông Steve Englander, chiến lược gia tiền tệ tại Standard Chartered, nói.
Xét theo hiệu suất của S&P 500, mỗi USD đầu tư vào cổ phiếu Mỹ trong 10 năm qua đã tăng giá trị gấp khoảng 4 lần. Nếu đầu tư số tiền đó vào cổ phiếu châu Âu, mức sinh lời chỉ bằng một nửa, xét theo hiệu suất của chỉ số Stoxx 600. Với thành tích vượt trội ổn định như vậy, tỷ trọng của Phố Wall trong các chỉ số chuẩn toàn cầu tăng mạnh: cổ phiếu Mỹ hiện chiếm khoảng 70% MSCI All World, tăng mạnh so với gần 50% cách đây một thập kỷ. Điều này khiến nhà đầu tư toàn cầu ngày càng phụ thuộc vào diễn biến của thị trường Mỹ.
Chỉ riêng thực tế đó cũng đủ khiến một bộ phận nhà đầu tư trở nên thận trọng, nhất là khi chứng khoán Mỹ đã tăng lên những mức rất cao dựa trên kỳ vọng về tiềm năng của trí tuệ nhân tạo. Đồng USD suy yếu còn bào mòn lợi nhuận của nhà đầu tư nước ngoài tại thị trường Mỹ, đồng thời khiến cổ phiếu nước ngoài hấp dẫn hơn đối với nhà đầu tư Mỹ, qua đó thúc đẩy dòng vốn chảy ra bên ngoài.
Trong 12 tháng qua, chỉ số Stoxx 600 của châu Âu đã tăng gần 30% tính theo USD, gấp đôi mức tăng của S&P 500; đà giảm của USD đã gần như nhân đôi lợi nhuận đầu tư tại châu Âu. Khi tính bằng đồng tiền nội địa, diễn biến của hai chỉ số này trở nên tương đồng hơn.
Vàng hưởng lợi
Những phiên bản trước của chiến lược “bán tài sản Mỹ” chủ yếu giới hạn ở các ngân hàng trung ương lớn muốn giảm phụ thuộc vào Mỹ sau khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine và bị các quan chức Mỹ tịch thu tài sản bằng USD. Những vụ tịch thu này làm dấy lên lo ngại rằng các tài sản quốc gia vốn được coi là an toàn có thể bị cuốn vào vòng xoáy địa chính trị.
“Độ an toàn của các tài sản Mỹ bắt đầu được đánh giá lại”, ông Ryan McIntyre, Chủ tịch Sprott Inc., một nhà đầu tư vàng lớn, nhận xét.
Lượng trái phiếu kho bạc Mỹ do Trung Quốc nắm giữ đã giảm suốt gần một thập kỷ, kể từ nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của ông Trump và đà sụt giảm tăng tốc sau tháng 2/2021, từ 1,1 nghìn tỷ USD xuống còn dưới 700 tỷ USD vào cuối năm ngoái, theo dữ liệu Bộ Tài chính Mỹ. Brazil bắt đầu cắt giảm lượng trái phiếu nắm giữ từ năm 2019, với tốc độ nhanh hơn trong năm qua; Ấn Độ cũng giảm mạnh trong cùng giai đoạn.
Việc mua trái phiếu kho bạc đòi hỏi nắm giữ USD; ngược lại, bán trái phiếu làm giảm nhu cầu giữ USD, qua đó gây áp lực lên đồng tiền này. Theo các nhà phân tích, không có đồng tiền pháp định nào nổi lên như bên hưởng lợi rõ rệt khi USD suy yếu. Thay vào đó, dòng tiền chủ yếu chảy vào vàng và các kim loại quý khác.
Giá vàng đã tăng gần gấp đôi trong 12 tháng. Dữ liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới cho thấy lượng vàng mà các ngân hàng trung ương mua vào đã tăng gần gấp đôi sau khi tài sản của Nga bị tịch thu, rồi tiếp tục tăng tốc vào cuối năm ngoái.
Gần đây, dòng tiền cũng đổ mạnh vào các quỹ ETF vàng, kênh cho phép nhà đầu tư cá nhân, vốn thường không được phép mua hàng hóa vật chất, tiếp cận vàng như một nơi trú ẩn thay thế cho tài sản Mỹ.
T.P